جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 140

فراز بیست و پنجم: زاهدان دنیا و راغبان آخرت

اشاره

امام کاظم علیه السلام در فراز بیست و پنجم حدیث هشام می فرماید:

«یَا هِشَامُ! إِنَّ الْعُقَلاءَ زَهَدُوا فِی الدُّنْیَا وَرَغَبُوا فِی الاْخِرَهِ، لاَِنَّهُمْ عَلِمُوا أَنَّ الدُّنْیَا طَالِبَهٌ مَطْلُوبَهٌ وَالاْخِرَهَ طَالِبَهٌ وَمَطْلُوبَهٌ، فَمَنْ طَلَبَ الاْخِرَهَ طَلَبَتْهُ الدُّنْیَا حَتَّی یَسْتَوْفِیَ مِنْهَا رِزْقَهُ، وَمَنْ طَلَبَ الدُّنْیَا طَلَبَتْهُ الاْخِرَهُ فَیَأْتِیهِ الْمَوْتُ، فَیُفْسِدُ عَلَیْهِ دُنْیَاهُ وَآخِرَتَهُ؛ ای هشام! عاقلان درباره دنیا زهد پیشه کرده و به آخرت میل و رغبت دارند؛ زیرا آن ها می دانند که دنیا انسان را طلب می کند و انسان هم طالب دنیاست، همان گونه که آخرت انسان را طلب می کند و انسان هم طالب آخرت است. پس هرکس طالب آخرت باشد، دنیا او را طلب می کند تا رزق و روزی اش را کامل به او بدهد. و کسی که طالب دنیا باشد آخرت به طلب او می آید، پس مرگش فرامی رسد و دنیا و آخرتش بر باد می رود».

حقیقت زهد

زهد و رغبت، دو واژه ضد هم هستند. زهد به معنای بی اعتنایی و وابستگی نداشتن، و رغبت به معنای دلدادگی و دلباختگی است. عاقلان، دلباخته دنیا واسیر آن نیستند و زرق و برق دنیا آن ها را گرفتار نمی کند. در مقابل، به آخرت راغب و مایلند، یعنی وابسته و دلداده و دلباخته و عاشق آخرتند.