جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 147

فراز بیست و هفتم: عامل استمرار هدایت

اشاره

در ادامه حدیث هشام به بخش بیست و هفتم می رسیم. امام علیه السلام می فرماید:

«یَا هِشَامُ! إِنَّ اللَّهَ حَکَی عَنْ قَوْمٍ صَالِحِینَ أَنَّهُمْ قَالُوا: (رَبَّنا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنا وَهَبْ لَنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَهً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهّابُ) (1) حِینَ عَلِمُوا أَنَّ الْقُلُوبَ تَزِیغُ وَتَعُودُ إِلَی

عَمَاهَا وَرَدَاهَا. إِنَّهُ لَمْ یَخَفِ اللَّهَ مَنْ لَمْ یَعْقِلْ عَنِ اللَّهِ، وَمَنْ لَمْ یَعْقِلْ عَنِ اللَّهِ لَمْ یَعْقِدْ قَلْبَهُ عَلَی مَعْرِفَهٍ ثَابِتَهٍ یُبْصِرُهَا وَیَجِدُ حَقِیقَتَهَا فِی قَلْبِهِ، وَلاَ یَکُونُ أَحَدٌ کَذَلِکَ إِلاَّ مَنْ کَانَ قَوْلُهُ لِفِعْلِهِ مُصَدِّقاً، وَسِرُّهُ لِعَلانِیَتِهِ مُوَافِقاً، لاَِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ اسْمُهُ لَمْ یَدُلَّ عَلَی الْبَاطِنِ الْخَفِیِّ مِنَ الْعَقْلِ إِلاَّ بِظَاهِرٍ مِنْهُ وَنَاطِقٍ عَنْهُ؛ ای هشام! خداوند از جماعتی از صالحان در قرآن مجید نقل کرده که: (راسخان در علم می گویند:) «پروردگارا! دل هایمان را، بعد از آن که ما را هدایت کردی، (از راه حق) منحرف مگردان! و از سوی خود رحمتی بر ما ببخش، زیرا تو بخشنده ای!» زیرا می دانستند که قلب های انسان ها (همیشه در یک حال نیست، بلکه در مسیر جادّه زندگانی، اسیر شیاطین و هوای نفس شده و) دچار انحراف می شود و به گمراهی و ضلالت بازمی گردد. بی شک کسی که از خداوند پروایی نداشته باشد، عقل ندارد و کسی که عقل ندارد، معرفت وشناخت ثابت و پایداری که آثار آن در قلبش آشکار شود نخواهد داشت. وکسی به این مقام نمی رسد مگر این که گفتارش اعمالش را تصدیق کند