جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 156

بنده ای دروغ می گوید، فرشتگان رحمت به دلیل بوی بد دهان دروغگو به اندازه یک میل (1) از او فاصله می گیرند». (2)

اعمال زشت، بوی بدی دارند که انسان ها متوجّه آن نمی شوند، امّا فرشتگان آن را استشمام می کنند. ولذا ملائکه بر هر مؤمنی که صبر و استقامت را پیشه خود سازد(و انسان صادقی باشد) نازل می شوند (3) ؛ امّا از دروغگو فاصله می گیرند.

راز اهمیّت فراوان صداقت

چرا صداقت و راستی این قدر مهم است که تمام پیامبران درباره آن سفارش شده اند (4) ، و چرا دروغ و کذب به قدری زشت و قبیح است که این قدر مذمّت شده است؟

در پاسخ این سؤال باید گفت که گناهان دو دسته هستند: برخی از گناهان سرچشمه و منشأ و مولّد گناهان دیگرند، و برخی چنین نیستند. از گناهان دسته اوّل می توان به شرب خمر اشاره کرد که وقتی انسان آلوده آن شود عقلش زایل می گردد و ممکن است به انواع گناهان، نظیر قتل و غارت دست بزند. و لذا می توان آن را امّالفساد (5) نامید. در روایات آمده که دروغ، بدتر از شراب است.

حضرت باقر علیه السلام فرمود:

«اِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّ اَقْفالا، وَجَعَلَ مَفاتیحَ تِلْکَ الاَْقْفالِ الشَّرابَ، وَالْکِذْبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ؛ خدای عزّوجل برای کارهای زشت قفل هایی قرار داده و کلید آن قفل ها شرب خمر است. و دروغ، بدتر از شراب است». (6)

1- «میل» واحد مسافت (است). در روم قدیم برابر با 1620 یارد انگلیسی و معادل با 1482 متر است.(فرهنگ متوسط دهخدا، ج 2، ص 2889).
2- میزان الحکمه، باب 3456، ح 17387 (ج 8، ص 3539).
3- سوره فصّلت، آیه 30.
4- میزان الحکمه، باب 2191، ح 10196 (ج 5، ص 2085).
5- این مطلب از روایات متعدّدی که در میزان الحکمه، باب 1123، (ج 3، ص 1091) آمده، استفاده می شود.
6- میزان الحکمه، باب 3459، ح 17409 (ج 8، ص 3542).