جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 161

«کسی اهمیّت و منزلت بیشتری دارد که دنیا در نظرش باارزش نباشد».

انسان هایی که اسیر چنگال دنیا هستند و دلداده و دلبسته دنیایند، ارزش والایی ندارند. والاترین انسان آن آقایی است که فرمود:

«وَآللّهِ لَوْ أُعْطِیتُ آلاَْقَالِیمَ السَّبْعَهَ بِمَا تَحْتَ أَفْلاَکِهَا، عَلَی أَنْ أَعْصِیَ آللّهَ فِی نَمْلَهٍ أَسْلُبُهَا جُلْبَ شَعِیرَهٍ مَا فَعَلْتُهُ، وَ إِنَّ دُنْیَاکُمْ عِنْدِی لاََهْوَنُ مِنْ وَرَقَهٍ فِی فَمِ جَرَادَهٍ تَقْضَمُهَا. مَا لِعَلِیٍّ وَلِنَعِیمٍ یَفْنَی، وَ لَذَّهٍ لاَ تَبْقَی! وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ سُباتِ الْعَقْلِ، وَقُبْحِ الزَّلَلِ. وَبِهِ نَسْتَعینُ؛ به خدا سوگند! اگر اقلیم های هفت گانه با آنچه در زیر آسمان هاست را به من بدهند که خداوند را با گرفتن پوست جویی از دهان مورچه ای، نافرمانی کنم، هرگز نخواهم کرد، و این دنیای شما از برگ جویده ای که در دهان ملخی باشد نزد من خوارتر و بی ارزش تر است، علی (بن ابی طالب) را با نعمت های فناپذیر و لذّت های نابودشدنی دنیا چه کار! از به خواب رفتن عقل و لغزش های قبیح، به خدا پناه می بریم و از او یاری می جوییم». (1)

آری، ارزشمندترین انسان کسی است که ارزشی برای دنیای فانی قائل نباشد. و او، علی علیه السلام است.

سؤال: چه رابطه ای بین ارزشمندترین انسان و بی ارزشی دنیا وجود دارد؟

پاسخ: انسان باید چیزی را دارای ارزش بداند که دوام و بقا داشته و پایدار باشد. چیزی که ناپایدار و زوال پذیر است ارزشی ندارد. کسانی را سراغ داریم که در میان بستگان و دوستان و همکاران خود، ثروتمندترین انسان ها بودند امّا صبح که از خواب برخاستند فقیرترین مردم شدند. آیا ثروتی که این قدر بی دوام و ناپایدار است ارزش این را دارد که انسان آن را عامل ارزش خود بشمارد؟ می گویند: یکی از پادشاهان در جنگ شکست خورد و به دست دشمن اسیر شد. دست و پایش را بستند و در جایی از او نگهداری می کردند. هنگام صرف غذا، غذایش را همانند سایر اسیران در ظرف دسته داری شبیه سطل نزد او آوردند.