جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 17

است که شما را از خاکی آفرید، سپس از نطفه ای، سپس از علقه (و خون بسته شده)ای، سپس شما را به صورت طفلی (از شکم مادر) بیرون می آورد، بعد (رشد می کنید تا) به مرحله کمال قوّت خود می رسید، و بعد از آن پیر می شوید؛ و(در این میان) گروهی از شما پیش از رسیدن به این مرحله می میرند و (در نهایت) به اجل حتمی خود می رسید، شاید (در این مراحل) بیندیشید».

جالب این که امام کاظم علیه السلام ما را از عالم پهناور و نورانی ستارگان آسمان، به فضای تنگ و تاریک رحم که جنین به راحتی نمی تواند در آن دست و پایش را دراز کند، می برد! آن یکی بسیار دور و این یکی فوق العاده نزدیک، امّا نظم خاصّی بر هر دو حکم فرماست.

به هر حال، دوران رشد جنین در رحم مادر از عجایب عالم هستی است؛ امّا چون به آن عادت کرده ایم، ابهت آن را درک نمی کنیم. به یک قطره آب فرمان داده می شود رشد و نموّ کند. رشدش را شروع می کند؛ پس از مدّتی به شکل خون بسته شده ای به نام علقه درمی آید که نه شکلی دارد و نه اعضایی. کم کم به چیزی شبیه گوشت چرخ شده تبدیل می شود. چیزی نمی گذرد که از یک سو دست ها و از سوی دیگر، پاها و قلب و ریه و سر و دیگر اعضای بدن نمایان شده و به صورت یک انسان درمی آید! راستی، چه نیروی پرقدرتِ مدبّری آن قطره آب را به شکل یک انسان درمی آورد؟

به راستی، عادت، حجابی است که ما را از اهمیّتِ مخلوقات و مصنوعات پروردگار غافل می کند. انسان یک لیوان شیر می نوشد؛ امّا خداوند در درون او چه نیرویی قرار داده که این شیر وقتی به بیخ ناخن ها می رسد به ناخن سفت تبدیل می شود، و هنگامی که به چشم می رسد به اشک لطیف و نرم و مرطوب بدل می گردد و به هریک از اعضای دیگر می رسد به شکل همان عضو درمی آید؟

آیه سوم: سه موهبت بزرگ

اشاره

سومین آیه ای که امام کاظم علیه السلام در فراز سوم به آن استناد کرده، به شرح زیر