جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 20

واکسیژن پس می دهد! تا تعادل در نظام حیات و زندگی برقرار شود و با گذشت زمان، ذخیره هوای مفید زمین تمام نگردد. وزش بادها علاوه بر این، تلقیح گر گیاهان، بارورکننده آن ها، افشاننده انواع بذرها در سرزمین های مختلف، پرورش دهنده مراتع طبیعی و جنگل ها، نیروی محرکه کشتی ها بر صفحه اقیانوس ها و موج آفرین در دل اقیانوس هاست، موجی که به دریا حیات وحرکت می بخشد و آب را از عفونت و فساد حفظ می کند.

آیه چهارم: جلوه ای از معاد

آیه هفدهم سوره حدید، چهارمین آیه ای است که در فراز سوم حدیث هشام، مورد استدلال امام هفتم علیه السلام قرار گرفته است:

«(اعْلَمُوا أَنَّ اللهَ یُحْیِ الاَْرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا قَدْ بَیَّنَّا لَکُمُ الاْیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ)؛ بدانید خداوند زمین را بعد از مرگ آن زنده می کند. ما آیات (خود) را برای شما بیان کردیم، شاید بیندیشید».

درحقیقت، این آیه شریفه، هم اشاره ای است به زنده شدن زمین های مرده به وسیله باران و هم زنده شدن دل های مرده به وسیله ذکر الله و قرآن مجید که از آسمان وحی بر قلب پاک محمد صلی الله علیه و آله نازل شده است، و هر دو شایسته تدبّر وتعقّلند. لذا در روایات اسلامی به هر دو اشاره شده است:

در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم که در تفسیر این آیه شریفه فرمود:

«اَلْعَدْلُ بَعْدَ الْجَوْرِ؛ منظور، زنده شدن زمین به وسیله عدالت است، بعد از آن که با جور مرده است». (1)

در حدیث دیگری امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه فرمودند:

«یُحْیِی اللهُ تَعالی بِالْقائِمِ بَعْدَ مَوْتِها، یَعْنی بِمَوْتِها کُفْرُ اَهْلِها، وَالْکافِرُ مَیِّتٌ؛ خداوند زمین را به وسیله حضرت مهدی علیه السلام زنده می کند، بعد از آن که مرده باشد. ومنظور