جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 54

2. چهارپایان آزارشان به کسی نمی رسد، امّا انسان خیره سر شرارت هایی در دنیا به پا می کند و به جنایاتی دست می زند که گاه بیان آن شرم آور است.

3. چهارپایان به بشر خدمت می کنند؛ گوشت و شیر و پشم و کود در اختیار انسان قرار می دهند و مرکب سواری بشرند، تا آن جا که انسان از تمام اجزای برخی حیوانات استفاده می کند، امّا انسان سرگردان در بیابان هوی و هوس، چیزی جز ضرر ندارد و مصداق شعر زیر است:

نه شکوفه و نه برگی، نه ثمر نه سایه دارم متحیّرم که دهقان، به چه کار کشت ما را (1)

4. چهارپایان، تابع قانون تکوینند و از آن تخلّف نمی کنند، امّا انسان خیره سر که اسیر حجاب معرفت شده، تابع هیچ قانونی نیست و فقط به خود می اندیشد.

برای این که گرفتار این مشکلات نشویم، باید چشمانمان را باز کرده و آثار خدا را ببینیم. گوش هایمان را باز کنیم تا پیام انبیا و اوصیا را بشنویم. و زبانمان را گویا کنیم تا از حق دفاع نماییم و آنچه را نمی دانیم، بپرسیم.

آیه پنجم: پراکندگی، ثمره بی فکری

اشاره

خداوند متعال در آیه شریفه 14 سوره حشر می فرماید:

«(لاَ یُقَاتِلُونَکُمْ جَمِیعآ إِلاَّ فِی قُرًی مُّحَصَّنَهٍ أَوْ مِنْ وَرَاءِ جُدُرٍ بَأْسُهُمْ بَیْنَهُمْ شَدِیدٌ تَحْسَبُهُمْ جَمِیعآ وَقُلُوبُهُمْ شَتَّی ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لّاَ یَعْقِلُونَ)؛ آن ها همگی جز در دژهای محکم یا از پشت دیوارها با شما نمی جنگند. پیکارشان در میان خودشان شدید است (امّا در برابر شما ضعیف)، گمان می کنی آن ها متّحدند، در حالی که دل هایشان پراکنده است؛ این به دلیل آن است که آن ها گروهی هستند که تعقّل نمی کنند».

این آیه شریفه درباره یهود بنی نضیر است. قرآن مجید درباره آنان می گوید: این ها حاضر نیستند در میدان نبرد با شما روبرو شوند، و به همین دلیل هنگام