جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 59

چرا اکثریّت، نفی شده است؟

سؤال: قرآن مجید درباره اکثریّت، برنامه عجیبی دارد و آیات متعدّدی، ازجمله آیات مذکور، اکثریّت را نفی می کند. چرا؟

پاسخ: یکی از حجاب های عقل و موانع شناخت، تکیه بر اکثریّت های ناآگاه است. به عنوان مثال، انسان با عقلش درک می کند که بت، ساخته و پرداخته خود بشر است و سود و زیانی ندارد و بر هیچ کاری قادر نیست، حتّی نمی تواند از خود دفاع کند و چنین موجودی لایق پرستش نیست؛ امّا عملکرد اکثریّت، بر روی حکم عقل پرده می اندازد و هنگامی که به بت پرستان گفته می شود: چرا در مقابل بت سجده می کنید؟ می گویند: «(إِنَّا وَجَدْنَا آبَاءَنَا عَلَی أُمَّهٍ وَإِنَّا عَلَی آثَارِهِمْ مُّهْتَدُونَ)؛ ما نیاکان خود را بر آیینی یافتیم، و ما نیز به پیروی آنان هدایت یافته ایم» (1) و با این توجیه، بت پرستی می کنند! یا برای مثال، عقل به انسان

می گوید: «دروغ و غیبت و تخلّف از مقرّرات راهنمایی و رانندگی، زشت وناپسند است» ولی انسان با این توجیه که اکثر مردم به این امور آلوده هستند، پرده ای بر روی حکم عقل می اندازد و خود نیز آلوده می گردد. در دنیای امروز بهترین نوع حکومت را دموکراسی می دانند، یعنی حکومت اکثریّت بر اقلیت، که قرآن مجید آن را قبول ندارد.

البته اگر مردم آگاهی کامل پیدا کنند و تربیت دینی و ایمانی یابند و سپس اکثریّت آن ها چیزی را انتخاب کند، قابل پذیرش است؛ چون بر اساس ایمان وتربیت دینی و مقتضای مشورتِ مورد تأیید اسلام است.

سؤال: قرآن مجید از یک سو به مسلمانان دستور مشورت می دهد (2) و طبعآ در

مقام مشورت، نظر اکثریّت پذیرفته می شود و از سوی دیگر - همان گونه که در