جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 7

عقل، حجّت نبود، چرا خداوند متعال این قدر درباره (أُولُوا الاَْلْبَابِ) (1) و صاحبان

فکر و اندیشه، و خود تفکّر و تعقّل سخن گفته و مردم را با تعابیری همچون (أَفَلاَ تَعْقِلُونَ) (2) و (أَفَلاَ تَتَذَکَّرُونَ) (3) و مانند آن، به فکر کردن و اندیشیدن فراخوانده

است؟! این نوع عقیده (انکار حجیّت عقل) بسیار خطرناک ووحشتناک است. راستی اگر عقل را نپذیریم، چگونه به خداوند و رسولش اعتقاد پیدا کنیم؟ آیا برای کسی که هنوز اسلام و قرآن را نپذیرفته، می توان با استفاده از آیات وروایات، خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله را اثبات کرد؟

ما پیروان مکتب اهل بیت علیهم السلام به برکت پیروی از آن بزرگواران، که جانشینان واقعی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله هستند، و با تمسّک به سخنان سراسر نورانی آنان، از جمله حدیث ثقلین، که در قسمت پایانی آن، جمله «ما اِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا ابدآ» (4) آمده، گمراه نشده و حجیّت عقل را انکار نکرده ایم.

و لذا احادیث فراوانی از حضرات معصومین علیهم السلام درباره اهمیّت عقل وجود دارد، که حدیث مورد بحث، یک نمونه آن است.

اوج شکوفایی عقل

جالب این که طبق آنچه در روایات آمده، امام زمان(عج) نیز هنگام ظهورش انقلاب و نهضت خود را از عقل شروع می کند. بدین صورت که به هنگام قیام آن حضرت، خداوند عقل مردم را کامل می کند. (اِذا قامَ قائِمَنا وَضَعَ اللهُ یَدَهُ عَلی رَؤُوسِ الْعِبادِ فَجَمَعَ بِها عُقُولَهُمْ). (5)

1- این واژه، شانزده بار و در ده سوره قرآن تکرار شده است.
2- این واژه، سیزده بار و در دوازده سوره قرآن آمده است.
3- این واژه، دو بار و در دو سوره قرآن تکرار شده است.
4- پیام قرآن، ج 9، ص 64، ح 4 .
5- اصول کافی، ج 1، ص 25 (کتاب العقل والجهل، ح 21).