جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 75

کسانی که می دانند باکسانی که نمی دانند یکسانند؟! تنها خردمندان متذکّرمی شوند».

در حدیثی، که در تفسیر این آیه وارد شده، امام صادق علیه السلام فرمودند:

«منظور از (الَّذِینَ یَعْلَمُونَ) ما اهل بیت هستیم، و مقصود از (الَّذِینَ لاَ یَعْلَمُونَ) دشمنان ما، و منظور از (أُوْلُوا الاَْلْبَابِ) شیعیان ما هستند که فرق میان ما و دشمنان ما را می دانند و راه ما را برگزیده اند». (1)

البتّه همان گونه که بارها گفته ایم، این گونه تفاسیر، بیان مصداق روشن و کامل آیه است، نه مصداق منحصر آن. بنابراین، مفهوم آیه به آنچه در روایت آمده منحصر نیست.

درضمن این آیه شریفه را می توان از معجزات قرآن مجید به حساب آورد؛ زیرا این آیات زمانی نازل شد که جهل و نادانی در جزیره العرب موج می زد، تا آن جا که آن عصر را عصر جاهلیّت عرب نامیدند و افراد قادر بر خواندن ونوشتن، بسیار محدود وانگشت شمار بودند (2) ؛ به گونه ای که اگر کسی قصد

داشت وصیّت نامه ای بنویسد برای یافتن نویسنده وصیّت نامه به زحمت می افتاد. و لذا در آیه کتابت دِین می فرماید: «اگر نویسنده ای نیافتید دو شاهد بگیرید» (وَاسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِّجَالِکُمْ). (3) در چنان محیطی، سخن گفتن از علم و دانش

وعالمان و دانشمندان و تعظیم و تکریم آگاهان و صاحبان عقل و اندیشه واهمیّت دادن به اولواالالباب، یک معجزه است و نباید به سادگی از کنار

آن گذشت.

آیه ششم: تدبّر در آیات قرآن

آیه بیست و نهم سوره ص، ششمین آیه ای است که در این بخش، امام

1- مجمع البیان، ج 8، ص 389.
2- فرازهایی از تاریخ پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، ص 25 .
3- سوره بقره، آیه 282 .