جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 77

آیه هفتم: هدایت و تذکّر

هفتمین آیه، آیه 53 و 54 سوره مؤمن است. توجّه فرمایید:

«(وَلَقَدْ آتَیْنَا مُوسَی الْهُدَی وَأَوْرَثْنَا بَنِی إِسْرَائِیلَ الْکِتَابَ * هُدیً وَذِکْرَی لاُِولِی الاَْلْبَابِ)؛ و ما به موسی هدایت بخشیدیم، و بنی اسرائیل را وارثان کتاب (تورات) قرار دادیم. کتابی که مایه هدایت و تذکّر برای خردمندان بود».

تفاوت «هدایت» و «تذکّر» در این است که احکام و معارف کتاب های آسمانی برای مردم، در آن جا که نمی دانند و عقل و درکی درباره آن ندارند اسباب هدایت و در آن جا که می دانند و عقلشان آن را درک می کند مایه تذکّر و یادآوری است. بنابراین، در یک جا تعلیم و تربیت و در جای دیگر تذکّر و یادآوری وتقویت ادراکات عقلیّه است.

آیه هشتم: پیوسته تذکّر بده

آخرین آیه ای که امام کاظم علیه السلام در فراز دهم بر آن تکیه کرده، آیه 55 سوره ذاریات است. خداوند می فرماید:

«(وَذَکِّرْ فَإِنَّ الذِّکْرَی تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ)؛ و پیوسته تذکّر بده، زیرا تذکر، مؤمنان را سود می بخشد».

دراین آیه سخن ازاولوا الالباب نیست، بلکه درحقیقت، تکمیل آیه قبل است.

در آن جا کتاب های آسمانی را مایه هدایت و تذکّر اولوا الالباب دانست و در این جا تذکّر را به حال مؤمنان سودمند می داند. اگر این دو آیه را به هم ضمیمه کنیم نتیجه اش این می شود که ایمان، بدون تعقّل و تفکّر حاصل نمی شود و اگر حاصل شود پایدار نمی ماند. باید عقل و اندیشه را تقویت کرد تا ایمان، استقرار و ثبات پیدا کند.

به امید آن که از این تعالیم و کلمات ارزشمند امام کاظم علیه السلام بهره بگیریم وپایه های عقل و اندیشه خود را تقویت کنیم و در سایه آن به سعادت دنیا وآخرت دست یابیم.