جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 82

خداوند متعال از دو طریق حق را بیان کرده است: یکی از طریق عقل و اندیشه، که هرچند شعاع آن محدود و گستره آن کم است، امّا قابل اعتماد می باشد. دیگر، از طریق وحی، که این مأموریّت را 124 هزار نفر (1) از پیامبران الهی انجام داده اند.

موانع رسیدن به حق

بسیاری حق را دیدند و نپذیرفتند؛ چون موانعی وجود دارد که مانع رسیدن به حق می شود. این موانع گاه سبب می شود پرده و حجابی بر روی عقل انسان بیفتد و نتواند حق را ببیند و بدتر، این که گاه آن موانع، باطل را زینت داده و به جای حق جلوه می دهد و در نتیجه حق پنهان می شود.

ما درباره این موانع به طور مشروح در پیام قرآن (ج 1، ص 316 به بعد) بحث کرده ایم که در این جا به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

1. هوای نفس؛ یکی از موانع وصول به حق، هوای نفس است. در آیه شریفه 23 سوره جاثیه به این مانع اشاره شده است. توجّه فرمایید:

«(أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ وَأَضَلَّهُ اللهُ عَلَی عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلَی سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلَی بَصَرِهِ غِشَاوَهً فَمَنْ یَهْدِیهِ مِنْ بَعْدِ اللهِ أَفَلاَ تَذَکَّرُونَ)؛ آیا دیدی کسی را که معبود خود را هوای نفس خویش قرار داده و خداوند او را با آگاهی (بر این که شایسته هدایت نیست) گمراه ساخته و بر گوش و قلبش مهر زده و بر چشمش پرده ای قرار داده است؟ با این حال، غیر از خدا چه کسی می تواند او را هدایت کند؟! آیا متذکّر نمی شوید؟!».

یکی از زشت ترین اعمال، قتل نفس و از آن زشت تر، کشتن انسان بی دفاع واز آن بدتر، کشتن فرزند است. عرب جاهلی به قدری آلوده هوای نفس شده بود که فرزند بی دفاعش را زنده به گور می کرد و به آن افتخار می نمود. چراکه هوای نفس، زشتی را برای انسان تزئین می کند و زیبا جلوه می دهد.