جایگاه عقلانیت در اسلام صفحه 95

می خواهد که بیندیشند. (1)

بنابراین، هدف از رسالت انبیا، فعّال کردن عقل ها برای شناخت خداست.

ثمرات سه گانه فعّال سازی عقل

امام کاظم علیه السلام در ادامه روایت، سه فایده برای فعّال سازی عقل بیان می کند:

1. «فَأَحْسَنُهُمُ اسْتِجَابَهً أَحْسَنُهُمْ مَعْرِفَهً؛ کسانی بیش از همه دعوت انبیا را می پذیرند که معرفت بیشتری به خدا داشته باشند».

2. «وَأَعْلَمُهُمْ بِأَمْرِ اللَّهِ أَحْسَنُهُمْ عَقْلاً؛ و کسانی بیش از همه به اوامر الهی تن می دهند که از عقل و خرد بیشتری بهره برده باشند».

چون انسان عاقل می داند که خداوند، بی نیازترین و عالم ترین و حکیم ترین موجودات است و اگر خدای عالم و حکیم و بی نیاز، به بندگانش امر و نهی کند، حتمآ منافع آن ها را در نظر گرفته است. و وقتی با عقل خود فهمید که اوامر ونواهی الهی به مصلحت اوست، بیشتر به آن عمل می کند.

3. «وَأَکْمَلُهُمْ عَقْلاً أَرْفَعُهُمْ دَرَجَهً فِی الدُّنْیَا وَالاْخِرَهِ؛ و کسانی که عقلشان کامل تر باشد مقام و منزلتشان در دنیا و آخرت در پیشگاه خداوند بالاتر است».

بنابراین، هر اندازه عقل، بیشتر، میزان اطاعت پذیری از انبیا بالاتر، و هر قدر میزان اطاعت پذیری از انبیا بالاتر، اطاعت از فرمان الهی قوی تر، و هرچه اطاعت از فرمان الهی قوی تر، درجات انسان عالی تر خواهد بود.

گوهر گران بهای عقل

عقل، گوهر ارزشمند و گران بهایی است که در آیات قرآن و روایات اسلامی، توجه بسیاری به آن شده است که به عنوان نمونه به چند روایت کوتاه اشاره می شود: