عقل و ایمان از دیدگاه ابن رشد، صدرالمتالهین شیرازی و ایمانوئل کانت صفحه 128

نمی سازد تأویل ببریم؟ چون هر دو به این منتهی می شوند که فلسفه در همه شئون حاکم باشد. پس این رهیافت نیز درمانگر دردی نیست و نمی تواند برای مسئله ما مفید باشد.

متعارض نبودن مبدأ عقل و ایمان

میان عقل و ایمان دیواری حایل نیست و خدای «تدوین» همان خدای «تکوین» است. به عبارت دیگر همان خدایی که ایمان، یعنی کتاب تدوین را فرستاده است، تکوین را نیز آفریده است. بنابراین آن چه را که عقل انسان از حقایق درمی یابد، نباید و نمی تواند مخالف چیزی باشد که خداوند در دین خویش بیان نموده است.

در این پیش فرض، انگاره مقبول مشائیان مسلمان مانند فارابی و ابن سینا مورد قبول است که می گفتند عقل و ایمان یک حقیقت را با دو زبان بیان می کنند، و حقیقت مزدوج یا دوگانه ابن رشدیان مورد قبول نیست.

جمع بندی دیدگاه ابن رشد

از بررسی آثار ابن رشد، چنین به دست می آید که دیدگاه حقیقی این فیلسوف مسلمان با آن چه به او نسبت می دهند، بسیار فاصله دارد. حتی برخی، جفاکاری در حق ابن رشد را به آن جا رسانده اند که وی را نویسنده کتابی با نام «سه طرار» دانسته اند که در آن، سه پیامبر بزرگ الهی (موسی، عیسی و محمد صلی الله علیه و آله ) شیاد و حیله گر معرّفی شده اند. (1)

آن چه از سخنان ابن رشد در مسئله رابطه عقل و ایمان بر می آید،