عقل و ایمان از دیدگاه ابن رشد، صدرالمتالهین شیرازی و ایمانوئل کانت صفحه 172

1. یقین؛ یعنی فهم جازم مطابق با واقع ثابت و ریشه دار و یقین بالمعنی الاخص؛

2. تقلید؛ یعنی فهم جازم مطابق با واقع اما غیر ثابت و ریشه دار؛

3. جهل مرکب؛ یعنی فهم جازم لکن غیرمطابق با واقع؛

4. ظن؛ یعنی فهم غیر جازم. (1)

منظور صدرا از تصدیق یقینی همان قسم اول است که شرط ضروری مقدمات برهانی و وصف ذاتی و اضطراری نتیجه برهان می باشد.

از بیانات فوق روشن شد که:

1. همیشه مرحله پیدایش قضیه، سابق بر مرتبه پیدایش تصدیق است.

2. قضیه از نظر مورد اعم از تصدیق است؛ زیرا هر جا تصدیق هست قضیه نیز حضور دارد، ولی این گونه نیست که هر جا قضیه باشد ضرورتاً تصدیق نیز وجود داشته باشد به دلیل وجود قضایای مشکوک.

3. قضیه و تصدیق از نظر ذاتی مباین یک دیگرند؛ زیرا قضیه بما هی قضیه، نوعی تصور است (قسم چهارم تصور)؛ البته تصور خاصی که با اقسام سه گانه تصور پیشین از خود تفاوت اساسی دارد، زیرا آنهاتصور مفرد بود که حاکی از وجود یا عدم چیزی نبود، ولی این تصور تصور مرکب تام خبری است که حاکی از هست و نیست،می باشد.

تمایز ایمان و تصدیق منطقی

به نظر می رسد نمی توان ایمان را عین تصدیق منطقی دانست، زیرا این دو از جهاتی با هم فرق دارند: