عقل و ایمان از دیدگاه ابن رشد، صدرالمتالهین شیرازی و ایمانوئل کانت صفحه 267

حوزه طبیعت پای خود را فراتر می گذارد از قلمرو خویش بیرون رفته و دچار سرگردانی و پریشانی می گردد. از سوی دیگر می دانیم که گزاره های دینی و ارزش های اخلاقی با این که در حوزه شاخت واقعی و معتبر قرار نگرفته اند در قلمرو دیگری از عقل جای می گیرند که می توانند در حلّ بسیاری از مشکلات انسان مؤثر بوده باشند. به این ترتیب ما در این جا با دو گونه از گزاره ها روبه رو می شویم که هر کدام، نوعی از حقیقت به شمار می آید.

در اینکه هر یک از این دو فیلسوف بزرگ (ابن رشد و ایمانوئل کانت) درباره دوگونه از گزاره ها سخن گفته و به دو نوع از معرفت و شناخت نیز اشاره کرده اند تردیدی وجود ندارد. آن چه مورد بحث و گفتگو واقع شد این بود که آیا ابن رشد و کسانی که به سبک و اسلوب او سخن می گویند به طور صریح و آشکار به دو گونه حقیقت قائل شده اند - که یکی ویژه خواص است و دیگری به جمهور مردم تعلق دارد - یا اینکه حقیقت را واحد و یگانه می دانند و در کیفیت شناخت و ادراک آن از دو نوع معرفت عام و خاص سخن گفته اند!

صدرالدین شیرازی

در قرن یازدهم هجری فیلسوف بزرگ و متأله بلندپایه، صدرالمتألهین شیرازی پا به عرصه هستی گذاشت. او با تأمل در مضامین و معنای روایات وارده از اهل بیت علیهم السلام ، برای مطابقت عقل و ایمان اهمیت بیشتری قائل شد. این حکیم عالی مقام، علاوه بر اینکه در بسیاری از آثار فلسفی خود به مناسبت های مختلف از تطابق میان عقل و ایمان سخن گفته، کتابی نیز با عنوان شرح اصول کافی به رشته تحریر درآورد و در آن به شرح و تفسیر سی وچهار حدیث معتبر پرداخته است. این احادیث