عقل و ایمان از دیدگاه ابن رشد، صدرالمتالهین شیرازی و ایمانوئل کانت صفحه 268

بیشتر به عقل و نتایج آن مربوط می شود. روایاتی که به عقل و فضایل آن مربوط می شود بیشتر به امامان معصوم علیهم السلام شیعه منسوب و از طریق علما و محدثان شیعه نقل شده است. این گونه احادیث از طریق علمای اهل سنت و جماعت کمتر نقل شده و حتی برخی از آنان روایات مربوط به عقل را مجعول و ساختگی پنداشته اند.

بنا به تفسیر صدرا آن چه از آثار او برمی آید این است که ایمان و عقل از حیث علم و معرفت بودن چون دارای ریشه ای الهی اند، دارای ماهیت واحد می باشند. بنابراین حقیقت آنها نمی تواند در تضاد باهم قرار گیرد. پس احکامی از وحی که گاهی در تضاد با احکام عقل قرار می گیرند یا ناشی از سوء فهم حقیقت آنها بوده یا اینکه اموری خارجی در انسان تأثیر گذاشته و مانع فهم حقیقت ایمان می شود و اگر این موانع برطرف شود بین احکام عقل و مقتضای شرایع هیچ گونه تعارضی وجود نخواهد داشت.

اهمیت و اعتبار نتیجه گیری صدرا به خاطر اعتبار مبادی و مقدماتی است که او با نگرش نو و دقیق نسبت به جهان و انسان آنها را اخذ می کند. وی هم در مبادی و مقدمات و هم در نتیجه ای که از آنها می گیرد یک فیلسوفی تمام عیار بوده و دارای روشی منحصر به فرد است.

دیدگاه صدرا در مواجهه با مسائل دینی که نظریه عقل و ایمان او نیز جزیی از آن است نمایانگر طرحی جامع و دقیق است که تمام اجزای آن با یک دیگر ارتباطی وثیق دارند. او در روش خود از ابتدا به اثبات مبادی و مقدماتی می پردازد که کاملاً مرتبط با نتیجه ای است که درصدد بیان آن است. صدرا هم در اخذ مبادی و هم در نتیجه ای که از مقدمات می گیرد نوآوری ها و ابتکارات قابل توجهی دارد. در زمینه مبادی می توان مسائل،