عقل و ایمان از دیدگاه ابن رشد، صدرالمتالهین شیرازی و ایمانوئل کانت صفحه 76

درستی یا نادرستی آن چه به وی نسبت داده اند، ابتدا گزارش کوتاهی از این سه کتاب را از نظر می گذرانیم که عبارتند:

1. فصل المقال فیما بین الحکمه و الشریعه من الاتصال؛

2. الکشف عن مناهج الادله؛

3. تهافت التهافت.

از طرف دیگر هم میان محمد شریف می نویسد: «آراء و افکار فلسفی ابن رشد در سه کتاب مهم او، یعنی فصل المقال والکشف عن مناهج الادله، تهافت التهافت و رساله کوچکی به نام الاتصال جستجو کرد.» (1)

فصل المقال فیما بین الحکمه و الشریعه من الاتصال

ابن رشد در این کتاب، بدون ورود به مسائل خاص فلسفی، در پی اثبات هماهنگی حکمت و شریعت برمی آید. محور اصلی مطالب این کتاب، مسئله تأویل است. به عقیده وی فیلسوفان و اهل برهان، همان راسخان در علم اند که قرآن کریم، دست آنان را برای آیات متشابه گشوده است و مردم دیگر باید به ظواهر شرع بسنده کنند.

از آن جا که ابن رشد خود فقیه است و نیز با فقیهانی مواجه است که روی خوشی به فلسفه نشان نمی دهند و حتی بعضی تعلیم و تعلم فلسفه را حرام می پندارند، در آغاز کتاب خویش حکم فقهی تفکر فلسفی را بررسی می کند و با بیان این نکته که فلسفه چیزی جز نگرش به موجودات عالم برای پی بردن به آفرینندۀ شان نیست، وجوب بحث عقلی و فلسفی را نتیجه می گیرد. (2)