معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 108

4- رابطه عقل و ایمان از دیدگاه استاد مطهری

اشاره

چنان که گفتیم از مباحث بسیار مهمی که از دیرباز برای دینداران از یک سو، و اندیشمندان و ارباب معرفت از سوی دیگر مطرح بوده، رابطه عقل و ایمان است.

استاد مطهری مطابق بنای مهم معرفتی خویش که موسوم به فطرت است، علم، فلسفه و دین را سه حوزه معرفتی می داند که مانند سه آینه، از جهات مختلف، واقعیت را انعکاس می دهند و نه تنها میانشان تضادی وجود ندارد، بلکه معرفت در هر قسمت به معرفت در حوزه های دیگر می انجامد.

یکی از کسانی که در هر دو وادی «خردورزی» و «ایمان گرایی» -البته نه به معنای مصطلح آن- حضوری فعال و جدی داشته و به لزوم رویکردی عقلانی به باورهای دینی معتقد بوده، استاد مطهری است. ایشان به شدت از پیوستگی و ارتباط متقابل عقل و ایمان دفاع کرد و می توان گفت عمر خود را وقف دفاع عقلانی از دین کرد. (1) رابطه عقل و ایمان را می توان از جوانب متعدد بررسی کرد، اما منظور از «رویکرد متقابل عقل و ایمان» در این تحقیق، آن است که از نظر استاد مطهری، هر یک از این دو مقوله درباره دیگری چه نظری داشته و چه حکمی می کند.

ناگفته نماند در آثار استاد مطهری بحث مستقلی به معرفت شناسی و به ویژه عقل و ایمان اختصاص نیافته است؛ ازاین رو ناگزیریم از لابه لای آثار استاد، نظر ایشان را در این بحث از رساله به دست بیاوریم.