- اشاره 1
- پیشگفتار 1
- مسئله عقل و ایمان در گذر تاریخ 4
- چرا مطهری و پلنتینگا؟ 5
- بخش اول: کلیات 11
- اشاره 11
- اشاره 12
- 1- معرفت شناسی 12
- 1- معرفت شناسی دینی 14
- الف) در مبانی فلسفه دین 16
- 3- نقش معرفت شناسی در فلسفه دین 16
- 2- رابطه معرفت شناسی با فلسفه دین 16
- ب) در مسائل فلسفه دین 17
- اشاره 18
- 2- مفهوم شناسی 18
- 1- تعریف لغوی و اصطلاحی عقل 18
- 2- اقسام عقل 21
- 3- تعریف لغوی و اصطلاحی ایمان 24
- 4- انواع ایمان 25
- اشاره 26
- اشاره 26
- 3- سیر تاریخی و رویکردهای عقل و ایمان در اسلام و غرب 26
- 1- مسئله عقل و ایمان در اسلام 26
- اشاره 27
- الف) عقل و ایمان از دیدگاه متکلمان 27
- دوم) رویکرد اهل حدیث 28
- یکم) رویکرد شیعه 28
- سوم) رویکرد معتزله 29
- چهارم) رویکرد اشاعره 30
- ب) عقل و ایمان از دید فیلسوفان 31
- 2- مسئله عقل و ایمان در غرب 34
- اشاره 38
- اشاره 38
- 1- رویکرد عقل گرایی حداکثری 38
- 4- رهیافتی بر دیدگاه های رابطه عقل و ایمان در غرب 38
- اشاره 40
- نقد و بررسی عقل گرایی حداکثری 40
- 2- رویکرد ایمان گرایی 40
- ارزیابی دیدگاه ایمان گرایی 41
- اشاره 42
- 3- رویکرد عقل گرایی انتقادی 42
- بررسی و ارزیابی عقل گرایی انتقادی 43
- 4- رویکرد عقل گرایی اعتدالی 45
- نتیجه گیری 48
- اشاره 50
- بخش دوم: ایمان و عقل در نگاه شهید مطهری 50
- 1- استاد مطهری و عقل و ایمان 51
- نگاهی گذرا به زندگی استاد مطهری 51
- اندیشه ها و جایگاه علمی استاد مطهری 53
- اشاره 53
- الف) ساحت عقلی 53
- ب) ساحت ایمانی 54
- استاد مطهری و فلسفه 55
- موضع معرفت شناختی استاد مطهری در کلام جدید 60
- اشاره 64
- 2- حقیقت و ماهیت عقل از دیدگاه استاد مرتضی مطهری 64
- اشاره 67
- عوامل انکار دین از جانب عقلا در بیان استاد 67
- ب) نقش محیط زندگی در افکار دین 68
- الف) کج فهمی معارف دین 68
- ج) حکم عقل و حکم عاطفه 70
- د) علم و ایمان 70
- اشاره 71
- تصدیق دین از جانب عقل 71
- الف) عقل و اصول دین 71
- ب) عقل و احکام فرعی 72
- اشاره 73
- عقل گرایی استاد مرتضی مطهری 73
- ج) عقل و اخلاق 73
- اشاره 75
- الف) لغزشگاه ها و محدودیت های عقل 75
- یکم) لغزشگاه های عقل 75
- دوم) رویکرد عقل به دین 79
- سوم) محدودیت های عقل 81
- چهارم) مضرات عقل 83
- ب) تبیین چگونگی منبع بودن عقل 85
- 1- معنای ایمان 88
- 3- حقیقت و ماهیت ایمان از دیدگاه استاد مطهری 88
- اشاره 88
- اشاره 88
- ب) نظریه معتزله 89
- الف) نظریه اشاعره 89
- ج) نظریه مرجئه 90
- د) نظریه متکلمان شیعه 91
- و) نظریه عارفان 92
- ه) نظریه فیلسوفان 92
- ز) نظریه استاد مطهری 93
- 2- ابعاد ایمان از دیدگاه شهید مطهری 96
- اشاره 97
- 3- جایگاه ایمان در منظر استاد مطهری 97
- الف) ایدئولوژی و ایمان 98
- ب) متعلق ایمان 99
- ج) مراتب ایمان 100
- 4- رابطه ایمان و عمل 101
- 5- کارکردهای ایمان 105
- اشاره 108
- 4- رابطه عقل و ایمان از دیدگاه استاد مطهری 108
- 1- فطرت، نقطه اشتراک مطهری و پلنتینگا 111
- اشاره 111
- الف) فطرت شناخت 112
- ب) فطرت گرایش 112
- روش استاد در اثبات فطریات 113
- 2- کارکرد معرفتی نظریه فطرت از دیدگاه استاد مطهری 114
- اشاره 115
- بخش سوم: ایمان و عقل در نگاه پلنتینگا 115
- 1- دیباچه 116
- 1- دیدگاه آلوین پلنتینگا نسبت به عقل و ایمان 116
- 2- نگاهی گذرا به زندگی آلوین پلنتینگا 117
- معرفت شناسی صورت طبیعی یافته 121
- 3- سیر تاریخی معرفت شناسی اصلاح شده 121
- اشاره 126
- 4- ویژگی های مبناگروی سنتی 126
- نقد مبناگروی سنتی 129
- اشاره 130
- 5- قرینه گرایی 130
- اشکال پلنتینگا به قرینه گرایی 132
- 6- درون گرایی و برون گرایی 133
- اشاره 139
- 2- معرفت شناسی اصلاح شده 139
- 1- مبناگروی پلنتینگا 144
- 2- معرفت از دیدگاه پلنتینگا 148
- 3- معرفت شناسی اصلاح شده در قالب معقولیت، توجیه و تضمین 150
- الف) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب معقولیت 150
- اشاره 150
- ب) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب توجیه 152
- ج) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب ضمانت 153
- 4- پایه بودن باور به وجود خدا 156
- 3- ایمان گرایی 160
- 1- انواع ایمان گرایی 160
- 2- ماهیت ایمان از دیدگاه پلنتینگا 161
- 4- جمع بندی دیدگاه آلوین پلنتینگا 169
- اشاره 169
- نقد و بررسی 172
- اشاره 174
- بخش چهارم: همسانی ها و ناهمسانی های دیدگاه استاد مطهری و آلوین پلنتینگا 174
- 1- تفاوت های اسلام و مسیحیت در مسئله عقل و ایمان 175
- اشاره 175
- 1- اشتباهات کلیسا از دیدگاه استاد مطهری 177
- 2- مقایسه مبناگروی پلنتینگا با مبناگروی مسلمانان 179
- 3- مبانی معرفت شناختی باورهای دینی در مبناگروی فیلسوفان مسلمان 182
- 4- جمع بندی دیدگاه پلنتینگا 184
- 5- ارزیابی دیدگاه پلنتینگا 187
- 1- بحث فطرت به مثابه نقطه اشتراک دو دیدگاه 190
- 2- فطرت، نقطه اشتراک 190
- 2- کاربردهای مختلف واژه فطرت 193
- 3- معانی متعدد اطلاق فطری بودن خدا 194
- 4- فطری بودن علم به وجود خدا 196
- اشاره 196
- الف) فطری بودن علم حضوری به خدا 197
- یکم) علم وجدانی به وجود خدا 199
- دوم) آیا قضیه «خدا وجود دارد» از اولیات است؟ 199
- اشاره 199
- ب) فطری بودن علم حصولی به خدا 199
- سوم) آیا قضیه خدا وجود دارد از فطریات است؟ 201
- 3- نظریه فطرت در اندیشه استاد مطهری 202
- اشاره 202
- 1- مقایسه نظریه فطرت بین دیدگاه استاد مطهری و پلنتینگا 206
- 2- مبانی استاد مطهری در رابطه با فطرت 208
- 3- مقایسه دیدگاه های موجود با دیدگاه استاد مطهری 213
- اشاره 213
- الف) مقایسه دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه عقل گرایی حداکثری 214
- ب) مقایسه دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه ایمان گرایی 215
- ج) مقایسه دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه عقل گرایی انتقادی 216
- 1- وجوه اشتراک 218
- 4- وجوه اشتراک و افتراق دو اندیشمند 218
- 2- وجوه افتراق 219
- جمع بندی و نتیجه گیری 222
- الف) کتاب ها و مجلات فارسی 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- کتابنامه 228
- ب) کتاب های عربی 230
- مجلات 230
- ج) کتاب های انگلیسی 231
- د) سایت ها 232
خداباوری آشنا ساخت، مهم بود؛ ولی تحمل آن فضای فکری برای وی آسان نبود و همین باعث شد با دعوتی که پس از مرگ جلما از او برای تصدی کرسی تدریس فلسفه کالج کالون به عمل آمد، موافقت نماید. پلنتینگا در سال 1963میلادی به کالج کالون وارد شد. وی نوزده سال در این کالج تدریس و پژوهش کرد و حاصل کارش دو کتاب ماهیت ضرورت (1) و عقل و اعتقاد به خدا (2) بود.
در آنجا بود که با «نیکولاس ولترستورف» (3) و «پال زوئیر» (4) نیز آشنا شد. پس از سال ها اقامت در کالون به دانشگاه نوتردام رفت و در مدت حضورش در این دانشگاه، به مباحث متعددی پرداخت که برخی از آنها عبارت است از: مسئله شر، اعتراض قرینه گرایانه به باور دینی، پرداختن به ماهیت ضمانت و تفکیک آن از توجیه به عنوان عمل به الزام معرفتی و سرانجام فلسفه و علم مسیحی. وی هم اکنون نیز در همان دانشگاه مشغول تدریس است.
پلنتینگا در دوره فکری خود به عضویت مؤسسه ها و سازمان های علمی پژوهشی متعددی درآمده است. وی عضو «مرکز مطالعات عالی در علوم رفتاری»، «آکادمی هنر و علوم آمریکا» و... بوده و از دانشگاه های گلاسکو، دانشگاه آزاد آمستردام، کالج کالون و کالج نورث پارک، مدرک افتخاری دریافت نموده است. پلنتینگا در دانشگاه های بسیاری سخنرانی کرده و پست های دانشگاهی متعددی داشته است. از وی حدود سیزده کتاب و 108 مقاله علمی معتبر در دست است. (5)
3- سیر تاریخی معرفت شناسی اصلاح شده
معرفت شناسی صورت طبیعی یافته
امروزه در فلسفه دین، نحله ای بسیار مهم وجود دارد که از آن به نحله معرفت شناسی طبیعی شده یا معرفت شناسی صورت طبیعی یافته (6) تعبیر می شود. کسانی که در
1- (1) . The nature of necessity.
2- (2) . Reason and Belief in God.
3- (3) . Nicholas Wolterstorff
4- (4) . Paul Zwier.
5- (5) . سید حسین عظیمی دخت شورکی، معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه پلنتینگا، ص33 - 30.
6- (6) . Naturalizad epistemology.