معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 150

او مهم ترین اشکالی که به ما رسیده است را عدم انسجام بین این دو رأی می بیند: «اینکه توجیه مسئله ای است، مربوط به وظیفه و الزام و اینکه توجیه، شرط لازم و کافی تضمین است». (1) آنگاه در کتاب دوم خود نظریه ای که آن را تضمین می نامد، ارائه می کند. اتخاذ این نظریه توجه او را از بحث معقولیت باور به خداوند -که در کتاب خداوند و دیگر اذهان و مقاله «آیا باور به خداوند معقول است؟» بدان عنایت داشته-، و نیز بحث موجّه بودن باور به خداوند -که در مقاله های «اشکال اصلاح گرایانه به الهیات طبیعی»، «آیا باور به خداوند به نحوی صحیح پایه است؟»، «در باب معرفت شناسی اصلاح شده» و «توجیه معرفت شناختی» و... مورد عنایتش بوده است-، به بحث تضمین داشتن باور به خداوند در کتاب باور مسیحی تضمین شده، معطوف می دارد. ایشان در این باره به نظریه کارکرد صحیح اشاره کرده و می نویسد:

یک باور برای شخص s تضمین دارد تنها اگر آن باور در شخص s ، به واسطه قوای شناختی که درست کار می کنند (دچار هیچ نوع کژکاری نیستند) تولید شده باشد، به گونه ای که این قوا در محیط شناختی ای قرار گرفته باشند که مناسب با آن قوا باشد، و نیز برنامه این قوا، در عین حال که برنامه ای موفق است، برای رسیدن به صدق طراحی شده باشد. (2)

3- معرفت شناسی اصلاح شده در قالب معقولیت، توجیه و تضمین

اشاره

-3

الف) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب معقولیت

اثر عمده ای که پلنتینگا در آن بحث معرفت شناسی اصلاح شده را در قالب بحث معقولیت مطرح کرده، کتاب خداوند و دیگر اذهان است. سؤال پلنتینگا در این کتاب آن است که آیا برهان یا استدلالی کارآمد، له یا علیه باور به وجود خداوند، اقامه شده است یا خیر؟ او در پاسخ به این سؤال، استدلال های متعددی را بررسی می کند. در مقام

بررسی استدلال های له وجود خداوند، استدلال جهان شناختی، غایت شناختی و وجودشناختی و در مقام بررسی استدلاهای علیه وجود خداوند، استدلال مبتنی بر

1- (1) . Ibid, p. 46.
2- (2) . Alvin Plantinga, Warranted Christian Belief , pp. 156.
3- (3) . در نگارش این قسمت از کتاب رضا اکبری با عنوان ایمان گروی، استفاده شده است.