معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 151

مسئله شر مورد توجه پلنتینگا قرار می گیرد. البته وی هیچ یک از این استدلال ها را در مقام اثبات مطلوب، یعنی وجود خداوند یا عدم وجود خداوند، موفق نمی داند؛ علت ناموفق بودن این استدلال ها به تعریفی برمی گردد که او از استدلال موفق در ذهن دارد. پلنتینگا در کتاب مذکور، استدلال موفق را استدلالی می داند که بر پایه هایی که هر انسان معقولی می پذیرد، مبتنی باشد و روش استنتاجی آن نیز روشی باشد که هر انسان معقولی آن را بپذیرد. او نشان می دهد که در هیچ یک از این استدلال ها دو ملاک ذکر شده وجود ندارد.

حال که ارزش این استدلال ها زیر سؤال رفته است، چه باید کرد؟ نخستین راهی را که به نظر می رسد، پذیرش شکاکیت است. مقصود آن است که انسان با معلوم شدن ناکارآمدی استدلالهای له و علیه وجود خداوند، در باب وجود یا عدم وجود خداوند، سیاست شکاکیت را اتخاذ کند و هیچ یک را نپذیرد. علت آن است که پذیرش هر یک از دو سوی این مسئله سبب می شود که فرد، نامعقول باشد؛ زیرا امری را پذیرفته است که شاهدی قوی برای آن وجود ندارد. شاید کسی که در سنت قرینه گروی، به نتیجه ای که پلنتینگا به آن رسیده است، برسد، چنین روشی را اتخاذ کند، اما پلنتینگا روش دیگری را به ما معرفی می کند. او باور به وجود خداوند را با دیگر باورهایی که انسان دارد، مقایسه می کند. از دیدگاه او همین مشکل در باب اعتقاد به وجود ذهن های دیگر نیز وجود دارد.

در بحث دیگر سؤال این است که از کجا می توان فهمید افراد دیگری غیر از من، همانند من دارای ذهن هستند. ظاهراً من از منظر اول شخص با حالت های ذهنی خودم مرتبط هستم و ازاین رو از وجود خود مطمئنم، اما ارتباط من با دیگران از منظر سوم شخص (1) است و فقط حالت و رفتارهای دیگران را مشاهده می کنم.

آیا از حالات و رفتارهای دیگران می توان مطمئن شد که دیگران همانند من، دارای ذهن و حالت های شناختی هستند. پاسخ مطمئناً منفی است. استدلال هایی که برای

اثبات ذهن های دیگر ارائه شده است حداکثر می توانند وجود ذهن های دیگر را محتمل سازند، اما این مقدار برای پذیرش ذهن های دیگر کافی نیست و ما نیازمند استدلالی