معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 155

ثانیاً، اگر یک قوه ادراکی به درستی کار نکند در این صورت باورهای ناشی از آن نیز دارای تضمین نخواهد بود. این بدان معنا نیست که باورهای ناشی از دیگر قوای ادراکی نیز بدون تضمین باشد. (1)

2. محیط ادراکی متناسب با قوای ادراکی: شرط خوب کار کردن قوای ادراکی به تنهایی سبب نمی شود که باوری را تضمین شده بدانیم؛ یعنی علاوه بر شرط سلامت قوای ادراکی، نیازمند شرطی دیگر هستیم. این شرط را می توان تناسب محیطی ادراکی فرد با قوایی نامید که برای کار در آن محیط طراحی شده اند. مثلاً قوای ادراکی انسان نیز به دست خداوند یا طبیعت (براساس دیدگاه کسانی که وجود خداوند را نمی پذیرند) متناسب با محیط ادراکی انسان طراحی شده اند؛ ازاین رو در شرایط مناسب با خود، به خوبی کار خواهند کرد و سبب تضمین داشتن باور می شوند. پس اگر باوری بخواهد واجد تضمین باشد، به عنوان یک شرط ضروری، لازم است در محیطی ادراکی حاصل شده باشد که قوای ادراکی به دست خداوند یا طبیعت متناسب با آن طراحی شده اند.

3. طراحی قوای ادراکی متناسب با محیطی ادراکی: این طراحی باید به گونه ای باشد که هدف قوای ادراکی دست یابی به باورهایی صادق باشد. هر یک از قوای انسان دارای طرح و نقشه ای است و برای رسیدن به هدف خاص طراحی شده است. طرح و نقشه ای (2) که بر قوای انسان حاکم است، شامل قوای ادراکی نیز می شود. طرح و نقشه انسان به گونه ای است که قوای ادراکی انسان نسبت به شرایط اطراف، حساس هستند. انسان در موارد معمولی غالباً بدون اینکه به سنگین و سبک کردن شواهد بپردازد، اقدام به باورسازی می کند. گاهی نیز انسان با سنگین و سبک کردن شواهد، اقدام به باورسازی می کند، برای مثال اگر کسی گزاره 3 1+2 را به همان اندازه ای باور کند که گزاره چهار صد نفر در تصادف رانندگی در خیابان کشته شدند را باور می کند، گرفتار بد کارکردن

قوای ادراکی شده است.

4. خوب بودن طرح و نقشه (3): طرح و نقشه در کنار دو شرط دیگر، به تنهایی کافی نیست و سبب تضمین داشتن یک باور نمی شود. لازم است طرح و نقشه، طرح و نقشه

1- (1) . Ibid, p.10.
2- (2) . Design Plan.
3- (3) . Ibid, p.17.