معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 156

خوبی باشد تا احتمال عینی صادق بودن باورهایی که در محیط مناسب با قوای ادراکی، براساس آن طرح و نقشه حاصل می شود، بسیار بالا باشد. طراح قوای ادراکی ممکن است آنها را براساس طرح و نقشه ای که هدف اصلی آن وصول به صدق است طراحی کند، اما خواست طراح برای رسیدن به این هدف چیزی است و آنچه در واقعیت رخ می دهد چیزی دیگر.

با توجه به چهار شرط ذکر شده، می توان باور تضمین شده را این گونه تعریف کرد:

یک باور برای شخص، فقط و فقط هنگامی دارای تضمین است که آن باور توسط قوایی که درست کار می کنند، در محیطی ادراکی که متناسب نوع قوای ادراکی است و بر طبق طرح و نقشه ای خوب که هدف آن دست یابی به صدق است، حاصل شده باشد. (1)

البته تضمین داشتن باور، امری تشکیکی است. باوری که ما به گزاره 3 1+2 داریم بسیار قوی تر از باوری است که به گزاره «خورشید 150/000/000 کیلومتر از زمین فاصله دارد» داریم. بنابراین، برای تکمیل آنچه در باب تضمین گفته شد، می توانیم این نکته را بیفزاییم که اگر باوری دارای شروط مذکور باشد، درجه تضمین آن به قوت باور، یعنی قوتی که S گزاره ای را پذیرفته است، وابسته است.

البته پلنتینگا معتقد است که فرد متدین باید به اشکالاتی که بر صدق باورهای دینی او گرفته می شود، توجه کند و به آنها پاسخ گوید. در پاسخ به این اشکالات، نمی توان از پایه بودن باورهای دینی سخن گفت، بلکه لازم است با استفاده از روش استنتاجی به اشکالات قابل طرح یا طرح شده پاسخ گفت.

4- پایه بودن باور به وجود خدا

از دیدگاه پلنتینگا، نقد و نفی مبناگروی سنتی، به معنای نفی مبناگروی نیست. این گونه نیست که با بیان اشکالات مبناگروی سنتی، به دامان نظریه ای همچون انسجام گروی

پناهنده شویم. آنچه مورد رد و انکار است، برخی از ویژگی های مبناگروی سنتی است.

پلنتینگا برای توضیح مطلب خود، میان دو قسم مبناگروی که آنها را مبناگروی قوی (2) و مبناگروی ضعیف (3) می نامد، تمایز قائل می شود.

1- (1) . Ibid, p.17.
2- (2) . Strong foundationalism.
3- (3) . Weak foundationalism.