معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 160

3- ایمان گرایی

1- انواع ایمان گرایی

بعضی ایمان گرایی را چنین تعریف می کنند: «ایمان گروی نظریه ای است که براساس آن، باورهای دینی نیازمند توجیه معرفت شناختی (1) نیستند» (2) ولی به نظر می رسد منظور از توجیه معرفت شناختی، همان استدلال و در واقع توجیه استنتناجی است، درحالی که توجیه معرفت شناختی اعم از توجیه استنتاجی است. در واقع، باورهای پایه نیز توجیه معرفت شناختی دارند؛ ازاین رو بهتر است در تعریف به جای مفهوم «توجیه معرفت شناختی» از «توجیه نظری یا استنتاجی» استفاده شود. (3)

ایمان گرایی به معنای آن است که عقل برای توجیه اعتقاد دینی، مناسب نیست و اعتقاد دینی نباید بر بنیاد عقل سامان گیرد این عقیده نظام های اعتقادات دینی را موضوع ارزیابی و سنجش عقلانی نمی داند. (4)

در طول تاریخ اندیشه، دو بیان متفاوت از ایمان گرایی دیده می شود:

یکی اینکه اعتقاد دینی در تقابل با احکام عقلی است و اگر با معیارهای عقلی سنجیده شود باید به کنار نهاده شود. دیگر اینکه اعتقاد دینی یک فعل انسانی است که

1- (1) . Epistemic justification.
2- (2) . رضا اکبری، ایمان گروی، ص14.
3- (3) . محسن جوادی، نقد و بررسی کتاب ایمان گروی، مجله حکمت و فلسفه، 1385، ش 7، ص55.
4- (4) . مایکل پترسون و دیگران، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه: احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، ص78.