معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 17

ب) در مسائل فلسفه دین

عقل و ایمان که یکی از مباحث معرفت شناسی دینی است، آنجا مطرح می شود که بدانیم رابطه عقل با ایمان چیست؟ آیا معرفت در افزایش و کاهش ایمان تأثیر دارد؟ ماهیت ایمان چیست؟ و....

امروزه بسیاری از فلاسفه دین به این نیاز پی برده اند. به طوری که زندگی نامه برخی از آنها نشان می دهد نخست در فلسفه دین تخصص داشتند و از آنجا به عالم معرفت شناسی وارد شدند و هم اکنون از معرفت شناسان معروف به شمار می آیند؛ متفکرانی نظیر «پلنتینگا» و «آلستون» از این گروه اند. برخی دیگر که ابتدا به معرفت شناسی روی آورده بودند، این علم را سکّوی پرواز به سوی فلسفه دین قرار داده و بعد از ورود به مباحث دین پژوهی، در فلسفه دین صاحب نظر شده اند؛ در این میان به افرادی از جمله «نینیان اسمارت» و «زنّر» می توان اشاره کرد. (1)

نتیجه آنکه فیلسوفانِ دینِ معرفت شناس و معرفت شناسانِ فیلسوف دین، به خوبی نشان دادند که ارتباط میان این دو انکارناپذیر است و نیاز یکی به دیگری امری اجتناب ناپذیر است و این رهگذر نیاز فلسفه دین و خاصه بحث عقل و ایمان نیز به معرفت شناسی روشن تر می شود.

ناگفته نماند که در دهه هشتاد، جنبشی علیه معرفت شناسی آغاز شد. این جنبش که توسط «ریچارد ررتی» (2) و «ویلیامز» (3) هدایت و رهبری می شد، تحت عنوان «مرگ معرفت شناسی» (4) شکل گرفت.

این جنبش با مشخص کردن دقیق وظایف معرفت شناسان و مبانی و پیش فرض های معرفت شناسی، در سست کردن و تضعیف آنان کوشیدند. این تفکر برآن بود که زمان کنار گذاشتن معرفت شناسی فرا رسیده است و اکنون هنگام افول و خاموش شدن چراغ معرفت شناسی است. ظاهراً این مدعا به ذائقه نهیلیست ها هم خوش آمده بود. (5)

1- (1) . محمد تقی فعالی، معرفت شناسی دینی، ص39 و40.
2- (2) . Richard Rorty.
3- (3) . M.Williams.
4- (4) . Death of epistemology.
5- (5) . Dancy, J and Sosa, E (ed) A Companion to Epistemology. (New York: Basil Blackwell, 1992) pp. 88-91.