معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 18

2- مفهوم شناسی

اشاره

پیش از پرداختن به مطالب اصلی این رساله، نکاتی درباره اشتراک لفظی واژه ها و اختلاف معانی آنها یادآور می شوم؛ زیرا غفلت از آن موجب مغالطات و اشتباه های فراوانی می گردد. اگرچه وجود مشترکات لفظی، نقش مهمی در ادبیات و شعر دارد، ولی مشکلات زیادی را در فلسفه به بار می آورد، مخصوصاً زمانی که کلمات مشترک به قدری به هم نزدیکند که تمییز آنها از یکدیگر دشوار است؛ ازاین رو، بسیاری از مغالطات در اثر اشتراکات لفظی اتفاق افتاده اند و حتی گاهی فیلسوفان و صاحب نظران نیز در همین دام گرفتار شده اند. مثلاً کلمه شیر در زبان فارسی به معانی مختلفی به کار رفته است:

آن یکی شیر است اندر بادیه و آن دیگر شیر است اندر بادیه

آن یکی شیر است که آدم می خورد و آن دیگر شیر است که آدم می خورد

این دشواری ها هنگامی دوچندان می شود که یک لفظ معانی اصطلاحی متعددی داشته باشد. موضوع بحث نیز همین گونه است. هم واژه عقل و هم واژه ایمان در هر یک از کلام، فلسفه و عرفان و نیز نحله های موجود، به معانی مختلفی به کار رفته و معناهای لغوی و اصطلاحی متعددی پیدا کرده است؛ ازاین رو، ضرورت توضیح معانی کلمات و تعیین معنای مورد نظر در این بحث روشن می گردد.

1- تعریف لغوی و اصطلاحی عقل

عقل در لغت، معانی متعددی دارد که از جمله آنها «تثبیت در امور» است. به عقل، عقل