معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 190

2- فطرت، نقطه اشتراک

1- بحث فطرت به مثابه نقطه اشتراک دو دیدگاه

از دیدگاه گروهی از خداباوران منشأ گرایش انسان به دین، «فطرت» است. فطرت یعنی، از ویژگی های آفرینشی و تکوینی وجود انسان که با حیات عقلانی او هماهنگ است. بدین جهت ملاک تعالی و تکامل انسان به شمار می روند و با معیارهای حیات طبیعی و غریزی انسان قابل توجیه نیستند؛ ازاین رو، فطریات از نوعی قداست برخوردارند و جنبه ارزشی دارند. (1)

فطریات انسان به دو گونه «ادراکات» و «گرایش ها» تقسیم می شوند. ادراکات فطری، تصورات و تصدیقاتی هستند که انسان آنها را به صورت روشن و بدیهی درک می کند و به تعریف یا استدلال نیاز ندارند. درک مفاهیمی چون وجود، عدم، علت، معلول، و تصدیق هایی چون، وجود موجود است، معلول به علت نیاز دارد، ترجیح بال مرجح محال است و اجتماع نقیضین محال است، ادراکاتی بدیهی و فطری می باشند. این گونه ادراکات، سرمایه های اولیه معرفت و دانش بشری اند و انکار یا تردید در آنها بشر را به سفسطه و شکاکیت ویرانگر سوق می دهد. به گفته استاد مطهری، «یگانه راه برای ارزش داشتن علم، فکر و فلسفه بشر، قبول کردن فطری بودن اصول اولیه تفکر است. با گرفتن این اصول برای بشر جز شک مطلق چیزی باقی نمی ماند». (2)