معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 207

در میان گرایش های فطری، حسّ پرستش از حیث وجودشناختی، در رأس همه گرایش های فطری قرار دارد؛ به گونه ای که دیگر گرایش های فطری، از این میل متعالی در وجود بشر برآمده اند. این میل از حیث معرفت شناختی نیز مهم ترین میل است.

استاد مطهری با اعتقاد به فطرت خداشناس و خداجویی بشر، معتقد است که مادی گری، یک جریان مخالف طبیعت و فطرت انسان است. (1) به همین دلیل، اگر قرار بر پرسشی باشد، این بی دینی است که باید از علت آن در طول تاریخ، پرسش کرد و نه دینداری. «به عبارت ساده تر، اعتقاد به خداوند، حکم سلامت را دارد و گرایش مادی حکم بیماری را». (2)

با توجه به پذیرش فطرت برای انسان، طبیعی ترین تبیین آن است که گفته شود نظم موجود در جهان، حیرت بشر اولیه را برانگیخته و موجب گرایش انسان به خدا و مذهب بوده است. (3) شناخت فطری انسان از اصل علیت نیز -که از جمله قضایای «اولیات» است- تبیین مناسبی از توجه بشر به خداوند را در اختیار ما قرار می دهد. بشر به صورت فطری «مربوبیت»، یعنی همان تغییر را مشاهده می کند و به صورت فطری -براساس اصل علیت- به دنبال عامل تغییر می رود و در نهایت خداوند را می یابد. (4) به بیان دیگر، جست وجوی انسان از علت ها، در نهایت رساننده او به علت العلل، یعنی خداوند است. (5)

در نگاه نخست باید در تبیین این باشیم که چگونه شد انسان به استدلال بر اثبات خداوند پرداخت. اما در نگاه دوم، شناخت خداوند و گرایش به او، بی نیاز از استدلال معرفی شده است. استاد مطهری با تکیه بر آیه 10 سوره ابراهیم چنین می گوید:

در رابطه انسان و خدا مطلب به گونه ای است که جای شک و تردید نیست. مسئله کأنه استدلالی و نظری نیست که کسی یک نظریه را انتخاب کند و دیگری نظریه دیگر را انتخاب کند.

1- (1) . مرتضی مطهری، علل گرایش به مادیگری، ص47.
2- (2) . همان.
3- (3) . فطرت، ص182.
4- (4) . همان، ص184.
5- (5) . همان، ص68.