معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 211

ازاین رو از آن جا که از بدو آغاز جهان، هیچ منطقه، شهر و خلاصه هیچ خانواده ای نبوده که بدون دین باشد، به طور تلویحی این اعتراف حاصل می شود که حسّ الوهیت در قلب همگان نقش بسته است. (1)

کالون معتقد است که شناخت خداوند به عنوان خالق، شناخت اولیه و ساده و برآمده از شعور طبیعی است؛ شعوری که به نحوی زایل نشدنی در قلب انسان حک شده است و شناختی ناب، صحیح و صادق از خداوند است. از نظر او، کسانی که خداوند را نمی پذیرند به دلیل عدم پرهیزکاری و معصیت خداوند، این نور طبیعت را در خود خاموش کرده اند. با توجه به این سخنان، نکات متعددی قابل حصول است:

نخست اینکه، خداوند ما را به گونه ای آفریده است که تمایل زیادی به ایمان به او داریم و این تمایل از بدو تولد در هر فردی موجود است.

دوم آنکه، این تمایل به نحو بالقوه در هر انسانی وجود دارد و لازم است به فعلیت برسد؛ گناه می تواند از فعلیت یافتن این تمایل غریزی جلوگیری کند.

بنابراین، اگر گناه نبود، تمام افراد بشر به یک اندازه به خداوند ایمان می آورند. عدم اعتقاد به خداوند ناشی از گناهان است. اگر گناه نبود، همان گونه که به جهان خارج و حوادث گذشته - اینکه امت هایی قبل از ما بوده اند و جهان دارای تاریخی طولانی است - اعتقاد داریم، به خداوند نیز اعتقاد می داشتیم؛ ازاین رو می توان گفت گناه کاران در موقعیت معرفتی ناکارآمدی قرار دارند، همان گونه که باید در سلامت قوای ادراکی کسی که به وجود جهان خارج اعتقاد ندارند، شک کنیم.

نکته بعدی آن است که اعتقاد به خداوند، اعتقادی فراگیر در همه امت ها است. هیچ امتی را نمی توان یافت که اعتقاد به خداوند در آنها وجود نداشته باشد. حتی امت های وحشی و غیرمتمدّن نیز اعتقاد به خداوند دارند.

نکته آخر آنکه پیامبران برای اثبات وجود خداوند، بر براهین عقلی تکیه نکردند. آنان از بشر خواستند تا چشم حقیقت بین خود را باز کند و حضور خداوند را در همه جا نظاره کند.

سخنان ایشان نشان می دهد که از دید خداوند، کسی که با نگاه به کوه ها، دره ها، گل ها، دریاها و... بدون اینکه واجد استدلالی باشد، ایمان می آورد که جهان دارای