معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 219

5. هدف هر دو، تلاش برای هماهنگ ساختن مناسبات عقل و ایمان بود.

6. هر دو اندیشمند برای تبیین این مسئله، روش فلسفی را اتخاذ نموده اند. البته با تمام تفاوت هایی که وجود دارد، به معنای عام می توان گفت هر دو، روش فلسفی را برای پاسخ گویی مناسب دیدند.

7. هر دو مبناگروی را می پذیرند، ولی پلنتینگا به جهت اشکالاتی که به بعضی لایه های مبناگروی می کند، مبناگروی خود را اصلاح شده می نامد.

8. هر دو به نوعی مبناگروی معرفت شناختی را می پذیرند؛ ازاین رو درصدد پاسخ گویی به اشکالات آن نیز هستند.

9. هر دو به فطرت، توجه خاصی دارند. به معنای عام می توان گفت هر دو در استفاده از آن شریک اند و از آن دفاع می کنند.

2- وجوه افتراق

این دو اندیشمند اختلافاتی نیز باهم دارند. که برخی از آنها اشاره می کنیم.

پلنتینگا معتقد است که کشف باطنی و یقین شخصی و حدس، از بهترین راه های اثبات خداوند است؛ زیرا روح انسان خود شعله ای از نور خداست اما به نظر می آید این دیدگاه ایراد دارد؛ زیرا کشف باطنی و یقین شخصی هر چند که می تواند برای صاحب کشف حجیت داشته باشد، ولی برای دیگران قابل اثبات نیست.

در اینجا به بیان راه های اثبات خدا به صورت مختصر می پردازیم که بدین صورت برای تبیین فرمایش استاد مطهری طبقه بندی می شود:

راه های اثبات وجود خدا دو گونه است:

1. بدیهی یا بی نیاز به استدلال و برهان؛

2. نیازمند به استدلال و برهان؛ که این روش نیز دو قسم است:

الف) روش لِمّی و به تعبیری پیشینی؛ ب) روش إنّی یا پسینی.

به نظر استاد مطهری، راه های اثبات وجود خدا سه راه کلی است:

الف) راه دل یا راه فطرت؛

ب) راه حس علم و طبیعت؛