معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 220

ج) راه عقل یا راه استدلال و فلسفه.

راه روانی و فطرت خدا از وجود خود انسان اثبات می شود. در راه علمی و شبه فلسفی (ب)، خدا از راه شناخت نظام مخلوقات اثبات می شود، و در راه فلسفی خدا از راه استدلال های فلسفی و احکام عقلی اثبات می شود. برهان حرکت، امکان و صدیقین در زمره این برهان ها هستند.

ایشان در ارزیابی این راه ها، راه اول را خوب ولی شخصی و غیرقابل انتقال و تعلیم و تعلم به دیگران می دانند. راه دوم از نظر سادگی و عمومی بودن بهترین راه هاست، اما ما را فقط به منزل اول می رساند؛ یعنی همین قدر می فهماند که جهان مسخر نیروی ماوراءالطبیعی است. استاد، شناخت را تا این اندازه ناکافی می داند. از نظر ایشان راه سوم بهترین راه است، هرچند سخت ترین و کامل ترین آنها است. (1)

مطلب دیگر اینکه در دیدگاه استادمطهری تلاش پلنتینگا با همه کوشش هایش تنها مرحله اولی که مرتبه فطرت و دل است، را شامل می شود.

ایشان در این مورد سؤالی را مطرح می کنند که هدف وحی اسلامی از گزارش این همه خبرها چه بوده است؟ آیا هدف این بوده که سلسله درس هایی را برای تدبر و تفکر و فهم و الهام گیری القا نماید و اندیشه ها را تحریک و وادار به شناوری در دریای بیکران معارف الهی نماید، یا اینکه هدف، عرضه یک سلسله مسائل حل ناشدنی و غیرقابل هضم به منظور وادار کردن اندیشه ها به تسلیم و سکوت و قبول کورکورانه بوده است؟

شهید مطهری می گوید: به هر صورت، هر شخص به اندازه ظرفیت خود یک تصوری از مابعد الطبیعه دارد. ایشان در جواب این سؤال می فرماید:

مطالب و مسائلی که از منبع وحی القا می شود دو گونه است: برخی از آنها یک سلسله دستورالعمل ها است که باید بدان ها عمل شود. در این گونه مسائل، درک و معرفت، تأثیر زیادی ندارد و هدف، عمل است، نه معرفت. تعبد و تسلیم مربوط به این گونه مسائل است. برخی دیگر یک سلسله مسائل نظری و اعتقادی است که مربوط به خداوند و صفات ثبوتیه و سلبیه و عوامل قبل و بعد از این عالم است. در قرآن کریم