معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 24

6. عقل مقوّم؛ (1)

7. عقل متقوّم. (2)

ب) عقل موردی (3) یعنی عقل به اعتبار متعلق شناسایی، که در اصطلاح به معنای جهت و دلیل است. در این حالت عقل به معنای آنچه واسطه در ثبوت یا واسطه در اثبات یا واسطه در حقانیت امری است، استعمال می شود. این عقل بر دو نوع است:

1. عقل نظری؛

2. عقل عملی. (4)

3- تعریف لغوی و اصطلاحی ایمان

«ایمان» از ماده «أمن» و مصدر باب افعال، به معنای اعتقاد، گرویدن، تصدیق و انقیاد است. پس در تعریف، ایمان باید گفت: «ایمان، اعتقاد و اطمینان قلبی کامل و روشن به یک مطلب، یا یک شخص، یا یک فکر و یا یک مسلک و دین است». (5)

امیرالمؤمنین علیه السلام در تبیین ایمان می فرماید:

«الإیمان تصدیق بالجنان واقرار باللسان وعملٌ بالأرکان؛ ایمان تصدیق به قلب و اظهار و اعتراف به زبان و عمل به جوارح و اعضاست». (6)

همان گونه که ملاحظه می شود، رکن اساسی ایمان در مفهوم لغوی آن، تصدیق و تسلیم است.

در توضیح ریشه لاتینی ایمان باید باید گفت، Fideism که به معنای ایمان گرایی است، در اصل Faith-ism بوده است. این کلمه ریشه لاتینی دارد و از FEE-day-ism گرفته شده است که واژه لاتینی Fides به معنای ایمان Faith می باشد.

ایمان نیز مانند عقل، در اصطلاح دارای معانی متفاوتی است. درباره حقیقت ایمان دیدگاه های متفاوتی وجود دارد که در اینجا به پنج تعریف از آن اشاره می کنیم:

1- (1) . Raison Constituante.
2- (2) . Raison Constitvee.
3- (3) . Raison Objective.
4- (4) . پل فولکیه، فلسفه عمومی یا مابعدالطبیعه، ترجمه یحیی مهدوی، ص82 - 79.
5- (5) . عبدالحسین خسروپناه، کلام جدید، ص282.
6- (6) . نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، حکمت 227، ص482.