- اشاره 1
- پیشگفتار 1
- مسئله عقل و ایمان در گذر تاریخ 4
- چرا مطهری و پلنتینگا؟ 5
- بخش اول: کلیات 11
- اشاره 11
- 1- معرفت شناسی 12
- اشاره 12
- 1- معرفت شناسی دینی 14
- الف) در مبانی فلسفه دین 16
- 3- نقش معرفت شناسی در فلسفه دین 16
- 2- رابطه معرفت شناسی با فلسفه دین 16
- ب) در مسائل فلسفه دین 17
- اشاره 18
- 2- مفهوم شناسی 18
- 1- تعریف لغوی و اصطلاحی عقل 18
- 2- اقسام عقل 21
- 3- تعریف لغوی و اصطلاحی ایمان 24
- 4- انواع ایمان 25
- اشاره 26
- 3- سیر تاریخی و رویکردهای عقل و ایمان در اسلام و غرب 26
- 1- مسئله عقل و ایمان در اسلام 26
- اشاره 26
- اشاره 27
- الف) عقل و ایمان از دیدگاه متکلمان 27
- دوم) رویکرد اهل حدیث 28
- یکم) رویکرد شیعه 28
- سوم) رویکرد معتزله 29
- چهارم) رویکرد اشاعره 30
- ب) عقل و ایمان از دید فیلسوفان 31
- 2- مسئله عقل و ایمان در غرب 34
- اشاره 38
- 1- رویکرد عقل گرایی حداکثری 38
- اشاره 38
- 4- رهیافتی بر دیدگاه های رابطه عقل و ایمان در غرب 38
- اشاره 40
- نقد و بررسی عقل گرایی حداکثری 40
- 2- رویکرد ایمان گرایی 40
- ارزیابی دیدگاه ایمان گرایی 41
- اشاره 42
- 3- رویکرد عقل گرایی انتقادی 42
- بررسی و ارزیابی عقل گرایی انتقادی 43
- 4- رویکرد عقل گرایی اعتدالی 45
- نتیجه گیری 48
- بخش دوم: ایمان و عقل در نگاه شهید مطهری 50
- اشاره 50
- 1- استاد مطهری و عقل و ایمان 51
- نگاهی گذرا به زندگی استاد مطهری 51
- اشاره 53
- اندیشه ها و جایگاه علمی استاد مطهری 53
- الف) ساحت عقلی 53
- ب) ساحت ایمانی 54
- استاد مطهری و فلسفه 55
- موضع معرفت شناختی استاد مطهری در کلام جدید 60
- اشاره 64
- 2- حقیقت و ماهیت عقل از دیدگاه استاد مرتضی مطهری 64
- عوامل انکار دین از جانب عقلا در بیان استاد 67
- اشاره 67
- ب) نقش محیط زندگی در افکار دین 68
- الف) کج فهمی معارف دین 68
- ج) حکم عقل و حکم عاطفه 70
- د) علم و ایمان 70
- تصدیق دین از جانب عقل 71
- الف) عقل و اصول دین 71
- اشاره 71
- ب) عقل و احکام فرعی 72
- اشاره 73
- ج) عقل و اخلاق 73
- عقل گرایی استاد مرتضی مطهری 73
- الف) لغزشگاه ها و محدودیت های عقل 75
- اشاره 75
- یکم) لغزشگاه های عقل 75
- دوم) رویکرد عقل به دین 79
- سوم) محدودیت های عقل 81
- چهارم) مضرات عقل 83
- ب) تبیین چگونگی منبع بودن عقل 85
- اشاره 88
- 1- معنای ایمان 88
- 3- حقیقت و ماهیت ایمان از دیدگاه استاد مطهری 88
- اشاره 88
- الف) نظریه اشاعره 89
- ب) نظریه معتزله 89
- ج) نظریه مرجئه 90
- د) نظریه متکلمان شیعه 91
- و) نظریه عارفان 92
- ه) نظریه فیلسوفان 92
- ز) نظریه استاد مطهری 93
- 2- ابعاد ایمان از دیدگاه شهید مطهری 96
- اشاره 97
- 3- جایگاه ایمان در منظر استاد مطهری 97
- الف) ایدئولوژی و ایمان 98
- ب) متعلق ایمان 99
- ج) مراتب ایمان 100
- 4- رابطه ایمان و عمل 101
- 5- کارکردهای ایمان 105
- 4- رابطه عقل و ایمان از دیدگاه استاد مطهری 108
- اشاره 108
- اشاره 111
- 1- فطرت، نقطه اشتراک مطهری و پلنتینگا 111
- الف) فطرت شناخت 112
- ب) فطرت گرایش 112
- روش استاد در اثبات فطریات 113
- 2- کارکرد معرفتی نظریه فطرت از دیدگاه استاد مطهری 114
- اشاره 115
- بخش سوم: ایمان و عقل در نگاه پلنتینگا 115
- 1- دیباچه 116
- 1- دیدگاه آلوین پلنتینگا نسبت به عقل و ایمان 116
- 2- نگاهی گذرا به زندگی آلوین پلنتینگا 117
- 3- سیر تاریخی معرفت شناسی اصلاح شده 121
- معرفت شناسی صورت طبیعی یافته 121
- 4- ویژگی های مبناگروی سنتی 126
- اشاره 126
- نقد مبناگروی سنتی 129
- 5- قرینه گرایی 130
- اشاره 130
- اشکال پلنتینگا به قرینه گرایی 132
- 6- درون گرایی و برون گرایی 133
- 2- معرفت شناسی اصلاح شده 139
- اشاره 139
- 1- مبناگروی پلنتینگا 144
- 2- معرفت از دیدگاه پلنتینگا 148
- 3- معرفت شناسی اصلاح شده در قالب معقولیت، توجیه و تضمین 150
- الف) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب معقولیت 150
- اشاره 150
- ب) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب توجیه 152
- ج) معرفت شناسی اصلاح شده در قالب ضمانت 153
- 4- پایه بودن باور به وجود خدا 156
- 3- ایمان گرایی 160
- 1- انواع ایمان گرایی 160
- 2- ماهیت ایمان از دیدگاه پلنتینگا 161
- 4- جمع بندی دیدگاه آلوین پلنتینگا 169
- اشاره 169
- نقد و بررسی 172
- بخش چهارم: همسانی ها و ناهمسانی های دیدگاه استاد مطهری و آلوین پلنتینگا 174
- اشاره 174
- اشاره 175
- 1- تفاوت های اسلام و مسیحیت در مسئله عقل و ایمان 175
- 1- اشتباهات کلیسا از دیدگاه استاد مطهری 177
- 2- مقایسه مبناگروی پلنتینگا با مبناگروی مسلمانان 179
- 3- مبانی معرفت شناختی باورهای دینی در مبناگروی فیلسوفان مسلمان 182
- 4- جمع بندی دیدگاه پلنتینگا 184
- 5- ارزیابی دیدگاه پلنتینگا 187
- 2- فطرت، نقطه اشتراک 190
- 1- بحث فطرت به مثابه نقطه اشتراک دو دیدگاه 190
- 2- کاربردهای مختلف واژه فطرت 193
- 3- معانی متعدد اطلاق فطری بودن خدا 194
- 4- فطری بودن علم به وجود خدا 196
- اشاره 196
- الف) فطری بودن علم حضوری به خدا 197
- یکم) علم وجدانی به وجود خدا 199
- اشاره 199
- ب) فطری بودن علم حصولی به خدا 199
- دوم) آیا قضیه «خدا وجود دارد» از اولیات است؟ 199
- سوم) آیا قضیه خدا وجود دارد از فطریات است؟ 201
- اشاره 202
- 3- نظریه فطرت در اندیشه استاد مطهری 202
- 1- مقایسه نظریه فطرت بین دیدگاه استاد مطهری و پلنتینگا 206
- 2- مبانی استاد مطهری در رابطه با فطرت 208
- اشاره 213
- 3- مقایسه دیدگاه های موجود با دیدگاه استاد مطهری 213
- الف) مقایسه دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه عقل گرایی حداکثری 214
- ب) مقایسه دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه ایمان گرایی 215
- ج) مقایسه دیدگاه استاد مطهری با دیدگاه عقل گرایی انتقادی 216
- 1- وجوه اشتراک 218
- 4- وجوه اشتراک و افتراق دو اندیشمند 218
- 2- وجوه افتراق 219
- جمع بندی و نتیجه گیری 222
- الف) کتاب ها و مجلات فارسی 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- کتابنامه 228
- ب) کتاب های عربی 230
- مجلات 230
- ج) کتاب های انگلیسی 231
- د) سایت ها 232
1- استاد مطهری و عقل و ایمان
نگاهی گذرا به زندگی استاد مطهری
در بررسی اندیشه های هر اندیشمند، توجه به سیر تاریخی شکل گیری اندیشه و روند سامان یافتن تفکر صاحب اندیشه، امری بسیار مناسب برای فهمی نیکو از آن اندیشه هاست. این موضوع درباره استاد مطهری که اندیشه هایش در مدت زمانی نسبتاً طولانی شکل گرفته است بسیار لازم و مطلوب به نظر می رسد.
شناخت اندیشه های مسندنشینان عرصه اندیشه، بدون مراجعه به همه آثار قلمی و گفتاری و نیز اشراف بر مبانی فکری و سلوک عملی آنان، امری غیرممکن است. اما اکتفا به این موارد شاید نوعی سطحی نگری باشد و جهت نفوذ و رسوخ در ساحت فکری هر متفکری، درک صحیح زمان و فضای فکری و فرهنگی عصر وی نیز مسئله ای حیاتی است.
زنده کردن فضای فکری و فرهنگی عصر استاد مطهری و جریانات فکری رایج آن زمان، برای شناخت شخصیت او و نقش بی بدیل ایشان در هدایت افراد سرگردان آن روز، هم امری مشکل است و هم لازم؛ ازاین رو، اشاره ای مختصر به زندگانی ایشان در این مقام، ضروری می نماید.
استاد مرتضی مطهری، در 13 بهمن 1298 شمسی، مطابق با 12 جمادی الاول 1338 قمری، در روستای فریمان، 75 کیلومتری شهر مقدس مشهد، در خانواده ای اصیل و