معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 54

5. قدرت پردازش اطلاعات؛

6. آمادگی برای تحمل هرگونه رضایت عقلی؛ چیزی که عده ای به نام ایمان و عرض ارادت به اولیای دین، باب آن را می بندند و عده ای به نام عرفان از آن فرار می کنند.

در توضیح ویژگی ششم از ساحت عقلی، استاد مطهری سخنی نغز و شنیدنی دارد:

در آدمی حسی هست که گاهی به خیال خود می خواهد در برابر امور دینی زیاد خضوع کند، آن وقت به صورتی خضوع می کند که بر خلاف اجازه خود دین است؛ یعنی چراغ عقل را دور می زند و در نتیجه راه دین را هم گم می کند. (1)

شاید بتوان ریشه روان شناختی هر گونه فرار انسان از ساحت عقلانی دین، بستن باب عقل و یا کم اهمیت دادن به آن را، در یک مفهوم مرکب خلاصه نمود و آن تنبلی ساحت عقلی فردی یا گروهی است. ولی شش ویژگی ذکرشده، به طور کامل در استاد مطهری مشهود است و برای اثبات آن مروری بر آثار استاد کافی است.

ب) ساحت ایمانی

ویژگی های مربوط به ساحت قلبی انسانی که می تواند روشنایی بخش صراط مستقیم در هر عصر و زمانی باشد، عبارت انداز:

1. پاکیزگی باطنی و عاری بودن قلب از زنگارهایی که مانع فهم حقایق باطنی می شود؛ چه بسیارند عواملی که از نوع غیرمعرفتی هستند، ولی در معرفت تأثیرگذارند.

2. شهامت غرق شدن در دریای عواطف انسانی، در عین جمع شدن عقل با احساس و ترکیب شدن استدلال با عاطفه بشری. بر کسی پوشیده نیست که استاد مطهری غرق در عشق به حسین علیه السلام و قلب او سوخته آرمان حسین علیه السلام بود. البته ناگفته نماند سخنان استاد مطهری در باب حقیقت قیام حسینی شامل دو ذکر مصیبت است؛ یکی ذکر مصیبت ایمانی، قلبی و احساسی متداول و دیگری ذکر مصیبت عقلی و فکری مبنی بر اینکه از حقیقت آرمان حسین علیه السلام و یارانش چه برداشت های ناروا و انحرافات فکری و عقیدتی صورت گرفته است.

3. اخلاص، یک واکنش قلبی است که انسان را از هر گونه کجروی نگه می دارد.

دراین ساحت نیز هر سه خصوصیت با عالی ترین درجه، در استاد مطهری دیده می شود.