معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 93

ایمان آن است که تو را سوی خدای عزوجل گرداند و به خدای گرد آرد؛ یعنی ایمان آوردن به خدای، اقبال آوردن به حق تعالی است و درست نگردد اقبال آوردن، مگر به اعراض از غیر حق. پس هر چیزی که سر خویش به وی مشغول کرده جز حق، به همان مقدار اعراض آوردن از حق تعالی و این نقصان آوردن اندر ایمان است. (1)

ز) نظریه استاد مطهری

استاد مطهری در موارد بسیاری از جمله در کتاب جهان بینی اسلامی، تحت عنوان «انسان و ایمان» و در کتاب تکامل اجتماعی انسان تحت عنوان «ایمان و کمال انسان»، از ایمان و معنای آن بحث کرده است. در اینجا به گزیده ای از عبارات ایشان درباره تعریف ایمان می پردازیم تا معنای حقیقی ایمان از دیدگاه استاد را به دست آوریم. ابتدا به بررسی معنای ایمان از دیدگاه ایشان خواهیم پرداخت:

کلمه «امَنَ» از همان معنای باب افعالی است که در واقع به معنی صار است؛ یعنی «صار ذا أمنٍ». وقتی که شخص به یک حقیقتی به معنای واقعی ایمان پیدا می کند به ویژه در مورد خدا -شاید در مورد غیر خدا این کلمه صادق نباشد؛ یعنی ایمان به معنای واقعی جز به خدا یا آنچه مربوط به خداست که آن هم به ایمان به خدا برمی گردد، صادق نباشد-، امنیت می یابد. پس ایمان آن چیزی است که تصدیق به آن، به انسان امنیت می دهد. مؤمن یعنی، کسی که «صار ذا أمنٍ». «مؤمن» اگر به خدا گفته می شود یعنی امن دهنده و به انسان وقتی گفته می شود، یعنی امن گیرنده. (هُوَ اللّهُ الَّذِی لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحانَ اللّهِ عَمّا یُشْرِکُونَ) . (2)

او مؤمن است (باب افعال) به معنای معطی امنیت. انسان مؤمن بالله است، «ای صار ذا أمنٍ بالله؛ به وسیله خدا به امن و آرامش می رسد.» چون خدا یگانه تکیه گاهی است که انسان می تواند داشته باشد؛ [پس] با داشتن او به امنیت مطلق می رسد و با نداشتن او به هر چه اعتماد کند پایه اش متزلزل است. (3)

1- (1) . محمد مجتهد شبستری، ایمان و آزادی، ص22 - 12.
2- (2) . حشر، 23.
3- (3) . آشنایی با قرآن، ج8 ، ص229.