معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 96

امر به دست آوردنی است؛ ازاین رو ازاین رو در حوزه اراده و اختیار انسان قرار می گیرد. و برای همین است که نمی توان فردی را به زور مؤمن کرد یا ایمان را از او ستاند.

2- ابعاد ایمان از دیدگاه شهید مطهری

ایمان دو گونه است: ایمان دینی و ایمان غیردینی.

شهید مطهری تفاوت های متعددی میان این دو ایمان بیان کرده است. که به آنها اشاره می کنیم:

1. اگر ایمان و عقیده، مذهبی باشد، ایده انسان تقدّس پیدا می کند و ازاین روی انسان مؤمن با کمال رضایت دست به ایثار و فداکاری خواهد زد. در این صورت انسان به معنای دقیق کلمه دست به انتخاب می زند، نه اینکه بر اثر تحمیل وضعیت بیرونی یا عقده های درونی حالت انفجار روی دهد.

2. ایمان دینی از انسان، مؤمنی راستین می سازد. مؤمن از خودخواهی ها و خود پرستی ها می رهد، به گونه ای که در هیچ یک از مسائل مکتبی دچار تردید نخواهد شد. همچنین شخص مؤمن هرگز سرگردان، محیر، دو دل، مضطرب، مشوّش، و بی غیرت نخواهد شد. این در حالی است که ایمان و عقاید غیردینی، برای انسان قداست، ایثار و غیرت دینی به ارمغان نخواهد آورد.

3. از آنجا که ایمان دینی مبتنی بر جهان بینی دینی است و جهان بینی دینی، تفسیر و بینشی فراماده پیش روی انسان می نهد، برای شخص مؤمن، جهان هرگز خشک، سرد و مکانیکی جلوه نمی کند؛ ازاین روی ایمان مذهبی از بشر، انسانی با روح سرزنده، با نشاط، پرتحرک و آرمان گرا خواهد ساخت.

4. گذشته از تفاوت های ذکر شده، ایمان دینی پاسخی به نیازهای واقعی انسان است. در سرنوشت هر فرد تمایلات و استعدادهای معنوی و غیرمادی وجود دارد. این تمایلات، اکتسابی یا تلقینی نیست؛ ازاین روی باید آنها را پرورش داد، در غیر این صورت در مسیر انحرافی قرار گرفته و زیانهای جبران ناپذیری به دنبال خواهد داشت. رشد و پرورش این سرچشمه معنویت ها تنها در سایه ایمان دینی و اعتقاد مذهبی ممکن است. (1)