معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه مرتضی مطهری و آلوین پلنتینگا صفحه 99

در مورد دوم باید گفت اولاً، آزادی خودش کمال نیست، بلکه وسیله کمال بشریت است. انسان اگر آزاد نبود نمی توانست کمالات را تحصیل کند. ثانیاً، خدا را در ردیف اشیا قرار دادن و تعلق او را با تعلق های ظاهری سنجیدن، اشکال بالا را به وجود می آورد، ولی خداوند یعنی حقیقت نامتناهی و تعلق به خدا، تعلق به خود کامل تر است. (1)

میان خواستن خدا، حرکت به سوی خدا، تعلق و وابستگی به خدا و عشق به خدا با هر خواستن دیگر و وابستگی دیگر تفاوت فراوان وجود دارد. بندگی خدا عین آزادی است. تنها تعلق و وابستگی است که توقف و انجماد نیست، تنها غیرپرستی است که از خود بی خود شدن و با خود بیگانه شدن نیست. (2)

ب) متعلق ایمان

ایمان در اصطلاح قرآنی هنگامی که در مقابل کفر مطرح می شود. معنای مسلمان و غیرمسلمان را نمی توان از آن استنباط کرد. قرآن کسانی را کافر می گوید که بعد از آنکه پیامبر مبعوث شده و از آنها دعوت کرده و حقیقت را تبیین کرده است، در مقابل پیامبر ایستاده و انکار حقیقت کرده اند؛ یعنی قبل از دعوت پیامبر، هنوز مردم نه مؤمن اند و نه کافر و نه منافق، بلکه «الناس» هستند. این طور نیست که هر کس مسلمان نباشد کافر است. کفر یعنی، انکار و پوشانیدن حقیقت بعد از روشن شدن آن و ایمان یعنی، تسلیم و خضوع در مقابل حقیقت. (3) و اساساً، قرآن بر این نکته تأکید فراوان دارد. از آنجا که اکثر مؤمنین از کسانی بودند که در شخصیت آنان لجاجت، تعصب و تقلید کورکورانه کمتر یافت می شد و یا نمی شد و در مقابل حقایق قرآن تسلیم بودند، قرآن نیز آنان را هدایت می کند. قرآن برای افراد لجوج، خسران و زیان به همراه می آورد، ولی طالبان حقیقت را به سرمنزل سعادت می رساند. قرآن در آیات زیبا و دلنشین خود، از سه چیز به عنوان شدیدترین نیازمندی های بشر یاد می کند؛

1. ایمان به الله؛ یعنی ایمان به تفسیر روحانی از جهان، که ایمان به ملائکه و حقایق ورای

1- (1) . همان، ص347 - 341.
2- (2) . مجموعه آثار، ج16، ص572 و573.
3- (3) . آشنایی با قرآن، ج1، ص144 - 142.