عقل کلید گنج سعادت صفحه 100

[شما که از دیگران مسلطتر است،بگوید بسم اللّه الرحمن الرحیم را چگونه ترجمه کرده است.یکی از ما به عادت دانش آموزان دستش را بالا گرفت و برای پاسخ دادن داوطلب شد.آقا با لبخند فرمود:خوب شد طرف مباحثه ما یک نفر است،زیرا من از عهده پانزده جوان نیرومند بر نمی آمدم.بعد،به آن جوان فرمود:خوب بفرمایید بسم اللّه را چگونه ترجمه کردید؟آن جوان گفت:به نام خداوند بخشنده مهربان.حضرت ارباب لبخند زد و فرمود:گمان نکنم ترجمه درست بسم اللّه چنین باشد.در مورد«بسم»ترجمه«به نام» عیبی ندارد،اما«اللّه»قابل ترجمه نیست؛زیرا اسم علم(خاص)خداست و اسم خاص را نمی توان ترجمه کرد؛مثلا اگر اسم کسی«حسن»باشد،نمی توان به او گفت«زیبا».ترجمه «حسن»زیبا است،امّا اگر به آقای حسن بگوییم آقای زیبا،خوشش نمی آید.کلمه اللّه اسم خاصی است که مسلمانان بر ذات خداوند متعال اطلاق می کنند،نمی توان«اللّه»را ترجمه کرد،باید همان را به کار برد.«رحمان»را چگونه ترجمه کرده اید؟رفیق ما پاسخ داد:

بخشنده.حضرت ارباب فرمود:این ترجمه بد نیست،ولی کامل نیست،زیرا«رحمان»یکی از صفات خداست که شمول رحمت و بخشندگی او را می رساند و این شمول در کلمه بخشنده نیست؛«رحمان»یعنی خدایی که در این دنیا هم بر مؤمن و هم بر کافر رحم می کند و همه را در کنف لطف و بخشندگی خود قرار می دهد و نعمت رزق و سلامت جسم و مانند آن عطا می فرماید.در هر حال،ترجمه بخشنده برای«رحمن»در حد کمال ترجمه نیست.رحیم را چطور ترجمه کرده اید؟رفیق ما جواب داد:«مهربان».حضرت آیت اللّه ارباب فرمود:اگر مقصودتان از رحیم من بودم چون نام وی رحیم بودبدم نمی آمد «مهربان»ترجمه کنید،اما چون رحیم کلمه ای قرآنی و نام پروردگار است،باید درست معنا شود.اگر آن را«بخشاینده»ترجمه کرده بودید،راهی به دهی می برد،زیرا رحیم یعنی خدایی که در آن دنیا گناهان مؤمنان را عفو می کند.پس آنچه در ترجمه«بسم اللّه» آورده اید بد نیست،ولی کامل نیست و اشتباهاتی دارد.من هم در دوران جوانی چنین قصدی داشتم،اما به همین مشکلات برخوردم و از خواندن نماز فارسی منصرف شدم.تازه این فقط آیه اول سوره حمد بود،اگر به دیگر آیات بپردازم،موضوع خیلی پیچیده تر می شود،اما من معتقدم شما اگر باز هم بر این امر اصرار دارید،دست از نماز خواندن به فارسی برندارید،زیرا خواندنش از نخواندن نماز به طور کلی بهتر است.]