عقل کلید گنج سعادت صفحه 103

بسم اللّه الرحمن الرحیم.الحمد اللّه رب العالمین و صلّی اللّه علی جمیع الأنبیاء و المرسلین و صلّ علی محمّد و آله الطاهرین.

امام صادق،علیه السلام،ساختمان عقل را،که از بزرگ ترین نعمت های حضرت حق به انسان است،مرکب از چهار حقیقت می دانند:علم و نور و قدرت و مشیّت.ترکیب این چهار حقیقت،در وجود انسان،عنصر عقل را تشکیل می دهند و این وجه تمایز عقل از سایر اعضای بدن است،زیرا هیچ عضوی در بدن انسان چنین ترکیباتی ندارد.البته،ممکن است بعضی از این چهار حقیقت در غیر عقل نیز به کار رفته باشند،ولی در هیچ ناحیه ای از نواحی وجود،به جز عقل،این چهار حقیقت به صورت جمع وجود ندارند.در گفتار پیشین،به اختصار درباره مشیت و قدرت و معرفت مباحثی طرح گردید.در این گفتار،به موضوع نور و مفهوم آن،که در حقیقت عقل به کار رفته است،می پردازیم.برای تبیین بهتر موضوع،به سبب اهمیت و عظمتی که این مساله دارد،چاره ای نیست جز این که به سراغ کتاب خدا برویم و سیری کوتاه در آیات قرآن کریم داشته باشیم.