عقل کلید گنج سعادت صفحه 107

بدون قرآن نمی شود.

ممکن است کسی قرآن را کنار بگذارد و با نگاه کردن به درودیوار عالم نتیجه بگیرد که این بنا بنّا دارد.در این جا،باید از این فرد پرسید:این بنّا چه کسی است؟حاشا،اگر بتواند او را معرفی کند.کمونیست های شوروی قبل از فروپاشی این نظام همین را می گفتند.آن ها هم می گفتند این هستی بنایی است که بنّا دارد،ولی سازنده آن را این طور معرفی می کردند:«ماده المواد».خودشان هم متوجه نبودند که چه می گویند.لذا اگر از آن ها سوال می شد که ماده المواد را تعریف کنید،آیا شکل و رنگ و مزه دارد و می شود آن را دید؟می گفتند:نه،و بیشتر از این چیزی نمی گفتند.هفتاد سال هم روی افکار مارکس و لنین کار کردند و زحمت کشیدند و عرق ریختند،ولی آخر خسته شدند و خودشان کلنگ برداشتند ساختمانی را که ساخته بودند خراب کردند،زیرا چراغی در دست نداشتند و در تاریکی دنبال حقیقت می گشتند و حقیقت را در دست نداشتند و در تاریکی دنبال حقیقت می گشتند و حقیقت را در تاریکی نمی توان پیدا کرد.

فیل همه چیز بود مگر فیل!

مولوی،در دفتر سوم مثنوی،داستان مشهوری را نقل می کند.خلاصه مطلب این است که روزی،فیلی را در اتاق تاریکی گذاشتند و مردم را برای تماشا دعوت کردند و از آن ها خواستند که فیل را توصیف کنند.

چون چشم در تاریکی جایی را نمی بیند آن ها نتوانستند حقیقت فیل را ببینند.این بود که هرکس برداشت خود را از فیل ارائه کرد:کسی که دست به خرطوم فیل گذاشته بود گفت:فیل شکل ناودان است؛دیگری که دست به پای فیل زده بود گفت:شکل ستون است؛و کسی که گوش آن را لمس کرده بود گفت:مثل بادبزن است.همه هم غلط می گفتند.

مولوی در انتهای این داستان نتیجه می گیرد که: