عقل کلید گنج سعادت صفحه 111

خود را از تاملات و افکار معمولی خالی کند و به فکر فرو برود،صدای عقل خود را خواهد شنید و خواهد فهمید که عقل او را به چه چیز دعوت می کند و از چه چیز بازمی دارد،چه چیز را خوب و چه چیز را بد می داند.عقل پیوندی ناگسستنی و بالقوه با همه حقایق عالم دارد که با به کارگیری آن این حالت بالقوه تبدیل به بالفعل می شود.پس،زیانکار کسی است که عقل خود را در این راه به کار نگیرد.امیر المؤمنین، علیه السلام،می فرمایند:در تمام تاریخ عالم،مصیبتی را مانند جدایی از عقل برای بشر سراغ ندارم. 18

کسی که از این چراغ استفاده نمی کند،فقط شکم و شهوتش را می بیند و زندگی اش در خانه و مغازه و اداره و خوردن و پوشیدن و یاوه گفتن و بیهوده خندیدن و شب و روز به بطالت گذراندن و سرانجام افتادن و مردن خلاصه می شود،و اگر کسی این طور زندگی کند،ارزشش در این عالم از یک گوسفند کمتر است.گوسفند عقل ندارد،ولی حداقل منفعت بسیار دارد و گوشت آن حلال است،ولی انسان همین فایده را هم ندارد،چون گوشتش نجس است.آن وقت اگر بخواهند ارزش این انسان را به دست بیاورند،چون عقل ندارد ارزشی هم ندارد؛یعنی اگر از خدا بپرسیم که خدایا،این موجود بی عقل بی معرفت بی اخلاق بی صفای بی وفا چقدر می ارزد؟می گوید:هیچ!زیرا همه این صفات ارتش عقل هستند.در روایت مفصل و زیبایی از امام موسی بن جعفر،علیه السلام، ایشان جنود عقل و جهل را می شمارند که هفتاد و پنج حقیقت مهم عالم از جنود عقل هستند که صفاتی چون تواضع،خشوع،خضوع،اخلاص، کرامت،صفا،وفا،رأفت،رحمت،دلسوزی،پاکی،طهارت قلب،و...از زمره آنان اند. 19 این ها ارتش عقل هستند.پس،کسی که دارد جدا از عقل زندگی می کنند،به ناچار غیر ازفعالیت در میدان شکم و شهوت فعالیت