عقل کلید گنج سعادت صفحه 209

[فرزندانش جعفر،فضل،محمد،و موسی او را سخت بیمناک کرد،چنان که همت بر نابودی آنان گمارد.جعفر را کشت و سایر برامکه را به زندان انداخت و اموال ایشان را ضبط کرد.

هارون هنگامی که به عزم رسیدگی به تعدیات حاکم خراسان و جنگ با خوارج مشرق ایران در حرکت بود درگذشت.ر ک:فرهنگ معین،ج 6،مدخل هارون الرشید.]

(24) .بهلول ابو وهیب بن عمرو صیرفی کوفی،یکی از عقلای مجانین معاصر هارون الرشید (کوفه حدود 190 ق/806 م).وی در کوفه نشو و نما یافت.هارون و خلفای دیگر از او موعظه می طلبیدند.او در همان شهر ادب می آموخت و سپس به صورت مجانین در آمد.

وی را اخبار و نوادر و اشعار بسیار است.ر ک:فرهنگ معین،ج 5،ذیل مدخل بهلول.

(25) .قلم،51: «وَ إِنْ یَکادُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمّا سَمِعُوا الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ» .

(26) .ابو المجد مجدود بن آدم شاعر و عارف معروف ایرانی قرن ششم(غزنین،اواسط یا اوایل نیمه دوم قرن 5-بین 525 و 545.ق)او پس از رشد در شاعری به دستگاه غزنویان راه جست و مسعود بن ابراهیم و بهرامشاه بن مسعود را یاد و مدح کرد،ولی نصیبی نبرد و از ممدوحان رضایتی نیافت و دردناک و مستمند در چنگ آز گرفتار بود تا دست به دامن عرفان زد و از جهان و جهانیان دست شست،چنان که بهرامشاه از پی اعزاز او خواست تا خواهر خود بدو دهد،نپذیرفت.وی چند سال از دوره جوانی خود را در شهرهای بلخ و سرخس و هرات و نیشابور گذرانید و گویا در همان ایام که در بلخ بود،راه کعبه پیش گرفت.بعد از بازگشت از سفر مکه،مدتی در بلخ به سر برد و از آن جا به سرخس و مرو و نیشابور رفت و هرجا چندی در سایه تعهد و نیکوداشت بزرگان محل به سر برد تا در حدود سال 518 به غزنین بازگشت.یادگار این سفر دراز مقداری از قصاید و اشعار سنایی است که در خراسان سروده و کارنامه بلخ که در شهر بلخ ساخته.تغییر حال و مجذوب شدن او نیز در اثنای همین سفر به بلخ روی داده.وی را شاگرد و پیرو ابو یوسف یعقوب همداین دانسته اند.سنائی پس از بازگشت به غزنین تا پایان حیات در آن شهر به گوشه گیری و عزلت گذراند.در همین دوره،به نظم مثنوی حدیقه الحدیقه پرداخت.آرامگاه سنائی در غزنین زیارتگاه است.وی دوستدار آل علی بود.سنائی در تغییر سبک شعر فارسی و ایجاد تنوع و تجدد در آن موثر بوده است.در آثار او دو سبک مختلف مربوط به دو دوره زندگانی اش دیده می شد.در مرحله نخست سنائی شاعری درباری و لهو پیشه