عقل کلید گنج سعادت صفحه 315

پی نوشت:

(1) .فیض التقدیر،ج 2،ص 387:«فی الخبر الإلهی ابن آدم خلقتک لنفسی و خلقت کل شیء لک فبحقی علیک لا تشتغل بما خلقته لک عما خلقتک له،و فی أثر آخر خلقتک لنفسی و خلقت کل شیء لک فلا تلعب و تکفلت برزقک فلا تتعب».

(2) .حجر،30.

(3) .این موجود تازه مشابه موجودات دیگری که بر روی زمین می زیستند نبود.زیرا پیش از انسان،در کره زمین موجودات فراوانی زیست می کردند.به عبارت دیگر، قبل از انسان این خانه کامل بوده و همه چیز در آن مهیا بوده است.(مولف)

(4) .بقره،30.

(5) .تفسیر المیزان،ج 1،ص 115:«...فنحن خلفائک أو فاجعلنا خلفاء لک،فما فائده جعل هذه الخلافه الارضیه لک؟فرد اللّه سبحانه ذلک علیهم بقوله:أنی أعلم ما لا تعلمون و علم آدم الاسماء کلها.و هذا السیاق:یشعر اولا:بأن الخلافه المذکوره انما کانت خلافه اللّه تعالی،لا خلافه نوع من الموجود الارضی کانوا فی الارض قبل الانسان و انقروضوا ثم أراد اللّه تعالی أن یخلفهم بالانسان کما إحتمله بعض المفسرین،و ذلک لان الجواب الذی اجاب سبحانه به عنهم و هو تعلیم آدم الاسماء لا یناسب ذلک،و علی هذا فالخلافه غیر مقصوره علی شخص آدم علیه السلام بل بنوه یشارکونه فیها من غیر إختصاص،و یکون معنی تعلیم الاسماء إیداع هذا العلم فی الانسان بحیث یظهر منه آثاره تدریجا دائما ولو اهتدی إلی السبیل أمکنه أن یخرجه من القوه إلی الفعل،و یؤید عموم الخلافه قوله تعالی (إِذْ جَعَلَکُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نوح)الاعراف،69،و قوله تعالی (ثُمَّ جَعَلْناکُمْ خَلائِفَ فِی الْأَرْضِ) یونس،14،و قوله تعالی (وَ یَجْعَلُکُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ) نحل،62».

(6) .کافی،ج 2،ص 352:«عن حماد بن بشیر قال:سمعت أبا عبد اللّه علیه السلام یقول:

قال رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله:قال اللّه عز و جل:من أهان لی ولیا فقد أرصد لمحاربتی و ما تقرب إلی عبد بشیء أحب إلی مما افترضت علیه و إنه لیتقرب إلی بالنافله حتی احبه،فإذا أحببته کنت سمعه الذی یسمع به و بصره الذی یبصر به و لسانه الذی ینطق به و یده التی یبطش بها،إن دعانی أجبته و إن سألنی أعطیته».