عقل کلید گنج سعادت صفحه 33

(17) .در قرآن آمده است:نور،55: «وَعَدَ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضی لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنِی لا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئاً وَ مَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْفاسِقُونَ»؛ نیز:

محمد،7: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللّهَ یَنْصُرْکُمْ وَ یُثَبِّتْ أَقْدامَکُمْ»؛ رعد،11: «لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ یَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّی یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ».

(18) .این وعده خداوند کریم در قرآن است:توبه،32-33،و با اختلاف اندکی در سوره صف، آیات 8-9: «یُرِیدُونَ أَنْ یُطْفِؤُا نُورَ اللّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ یَأْبَی اللّهُ إِلاّ أَنْ یُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ

* هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی وَ دِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ».

(19) .آیت اللّه شیخ محمد حسن بن شیخ باقر بن شیخ عبد الرحیم بن آقا محمد بن ملا عبد الرحیم شریف اصفهانی,معروف به صاحب جواهر(حدود 1200-1266 ق)است.او از علمای بزرگ قرن سیزدهم هجری و تکمیل کننده حرکت علمی و فقهی جدیدی است که اساس آن توسط علامه وحید بهبهانی در کربلا پایه گذاری شده بود.تازه خواندن و نوشتن را فرا گرفته بود که وارد حوزه علمیه نجف اشرف شد.دروس مقدمات و سطح را نزد سید حسین شقرایی عاملی(1230 ق)و شیخ قاسم آل محی الدین(1238 ق)و شیخ حسن(1250 ق)گذراند و در نوجوانی به درس خارج فقه و اصول راه یافت.او سالیان دراز در درس آیت اللّه شیخ جعفر کاشف العظاء،آیت اللّه سید مهدی بحر العلوم،آیت اللّه سید جواد عاملی و آیت اللّه شیخ موسی کاشف الغطاء شرکت کرد و با پشتکار و نبوغی که داشت توانست در 25 سالگی به درجه اجتهاد نائل آید و نگارش کتاب بی همتای جواهر الکلام را آغاز کند.شیخ سپس به تدریس علوم دینی همت گمارد.برخی از شاگردان ممتاز او عبارتند از:آیت اللّه شیخ جعفر شوشتری،آیت اللّه میرزا حبیب اللّه رشتی،آیت اللّه شیخ محمد حسن آل یس،آیت اللّه سید حسن مدرس اصفهانی،آیت اللّه شیخ محمد حسن مامقانی،آیت اللّه میرزا حسین خلیلی،آیت اللّه حاج شیخ محمد حسین کاظمی،آیت اللّه شیخ عبد الحسین شیخ العراقین تهرانی،آیت اللّه سید حسین کوه کمری(1299 ق)که بعد از وفات شیخ انصاری(1281 ق)به مرجعیت رسید،آیت اللّه ملا علی کنی(1309 ق)، و آیت اللّه شیخ محمد ایروانی معروف به فاضل ایروانی(1306 ق)که پس از مرحوم کوه کمری مرجعیت تقلید بسیاری از شیعیان ایران،هند،ترکیه،قفقاز،و روسیه را عهده دار