عقل کلید گنج سعادت صفحه 441

پس،یادآور می شود،تعبیر این روایت از پیامبران و امامان به منزلۀ حجت های ظاهر خدا،و تعبیر روایت از عقل انسان ها به مثابۀ حجت باطنی پروردگار نشان می دهد عقل انسان با وحی دارای رابطۀ مستقیمی است.خداوند متعال،در یکی از آیات سورۀ مبارکۀ حشر،به ارتباط مستقیم به نقل و عقل اشارۀ صریحی می فرماید:

«لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلی جَبَلٍ لَرَأَیْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْیَهِ اللّهِ وَ تِلْکَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ». 6

اگر این قرآن را بر کوهی نازل می کردیم،قطعا آن را از ترس خدا فروتن و از هم پاشیده می دیدی.و این مثل ها را برای مردم می زنیم تا بیندیشند.

در آیه ای دیگر از قرآن،چنین می خوانیم:

«وَ تِلْکَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ وَ ما یَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ». 7

و این مثل ها را برای مردم می زنیم،ولی جز اهل معرفت و دانش در آن ها تعقّل نمی کنند.

بنابراین،بین وحی ظاهری خدا به پیامبر(قرآن)و وحی باطنی خدا به بشر(عقل)ارتباط مستقیمی وجود دارد؛زیرا انسان می تواند،از طریق عقل،به کنکاش و درک مفاهیم موجود در قرآن بپردازد و حتی از این طریق،مفاهیم قرآن را به عرصۀ عمل وارد سازد.این همه آیات خداوند در قرآن مجید با مضمون«اعلموا»چه معنایی دارند؟«اسمعوا»،«تفکروا»، و«تعقلوا»در روایات اسلامی چه مفهومی دارند؟چرا امیر مؤمنان علی، علیه السلام،به مدت پنج سال،روی منبر کوفه،برای مردم خطبه خواند؟ بعثت صد و بیست و چهار هزار پیامبر بزرگ الهی از جمله رسول اکرم، صلی اللّه علیه و آله،و نزول صد و چهارده سوره قرآن کریم در طول بیست و سه سال چه معنایی داشته است؟یعنی انسان ها می توانند انبیا و ائمه را فهم و درک کنند.خداوند در قرآن به تمام بت پرستان و مشرکان هشدار می دهد:شما می فهمید،هرچند خود را به نفهمی زده اید!