عقل کلید گنج سعادت صفحه 442

«اَلَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَکُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ». 8

آن خدایی که برای شما زمین را گسترد و آسمان را برافراشت و فرو بارید از آسمان آبی که به سبب آن بیرون آورد میوه های گوناگون برای روزی شما.پس کسی را مثل و مانند او قرار ندهید،در صورتی که می دانید خدا ذات بی مثل و بی مانند است.

آری،در این عالم،همۀ انسان ها به دو نیروی بسیار عمده مجهّز شده اند:1.توان درک مفاهیم قرآن با به کارگیری عقل؛2.قدرت انتقال معرفت و حیانی حاصل به تمام اعضا و جوارح(چشم،گوش،زبان، دست،پا،شکم و شهوت،قلب،و روح).بر این اساس،پروردگار انتظار دارد انسان از این دو نیروی خدادادی به منظور دستیابی به کمال بشری اش بهره ببرد.البته،خداوند از انسان ها نمی خواهد همگی به اندازۀ امیر مؤمنان،علیه السلام،به درک مفاهیم قرآن نائل آیند،بلکه می گوید هرکس باید به اندازۀ داشته های خود به فهم قرآن دست یابد.خداوند در قرآن می فرماید:

«لا یُکَلِّفُ اللّهُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها». 9

خدا هیچ کس را تکلیف نکند،مگر به قدر توانایی او.

از عقل جزئی تا عقل کلی

عقل جزئی بشر می تواند به زیباترین وضع ممکن در رکاب قرآن،انبیا و ائمه قرار بگیرد و از نور قرآن،نبوت،و امامت برخوردار و به عقل کلی و کامل تبدیل بشود،البته،در حدی که صاحب عقل جزئی شایستگی آن را دارد.به راستی،اگر انسان بدین مرتبه تعالی یابد،به حقایق پنهان عالم دست خواهد یافت و حجت خدا در همۀ زمینه های زندگی بر او تمام خواهد شد.خداوند متعال می فرماید: