عقل کلید گنج سعادت صفحه 57

پی نوشت:

(1) .برای اطلاع بیشتر ر ک:بحار الانوار،ج 57،ص 268:باب فضل الانسان و تفضیله علی الملک و بعض جوامع أحواله.

(2) .احادیث دراین باره آن قدر زیاد است که بعضی مؤلفین،مانند شیخ کلینی در کتاب کافی، برای آن بابی جداگانه اختصاص داده و به سبب اهمیت موضوع،آن را در اول کتاب آورده اند.برای نمونه:علل الشرائع،شیخ صدوق،ج 1،ص 4«قال أمیر المؤمنین علی ابن أبی طالب علیه السلام: «ان اللّه عز و جل رکب فی الملائکه عقلا بلا شهوه،و رکب فی البهائم شهوه بلا عقل.و رکب فی بنی آدم کلیهما،فمن غلب عقله شهوته فهو خیر من الملائکه،و من غلبت شهوته عقله فهو شر من البهائم». السرائر،ابن إدریس حلی،ج 3،ص 620:قال رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله: «یاعلی،العقل ما اکتسب به الجنه،و طلب به رضا الرحمن.یاعلی،إن أول خلق اللّه عز و جل العقل،فقال له أقبل فأقبل،ثم قال له أدبر فأدبر،فقال و عزتی و جلالی،ما خلقت خلقا هو أحب إلی منک،بک آخذ،و بک أعطی،وبک أثیب،و بک أعاقب»، کافی،ج 1،ص 10«عن علی علیه السلام قال: هبط جبرئیل علی آدم علیه السلام فقال:یا آدم إنی امرت أن اخیرک واحده من ثلاث فاخترها ودع اثنتین فقال له آدم:یا جبرئیل و ما الثلاث؟فقال:العقل و الحیاء و الدین،فقال آدم:إنی قد اخترت العقل.فقال جبرئیل للحیاء و الدین:انصرفا و دعاه،فقالا:یا جبرئیل إنا امرنا أن نکون مع العقل حیث کان،قال:فشأنکما و عرج». الکافی،ج 1،ص 11:«الحسن بن الجهم قال:سمعت الرضا علیه السلام یقول:صدیق کل امرء عقله،و عدوه جهله».

(3) .این تعبیر 16 بار در قرآن به کار رفته است.در این آیات:بقره،269،197،179-آل عمران،190،7-مائده،100-یوسف،111-رعد،19-ابراهیم،52-ص 43،29-زمر، 21،18،9-غافر،54-طلاق،10.

(4) .بقره،269.

(5) .کافی،ج 1،ص 10.

(6) .دراین باره روایات فراوانی وجود دارد.برای نمونه،التحفه السنیه(مخطوط)،سید عبد اللّه جزائری،ص 72:«عن النبی صلی اللّه علیه و آله: «تفکر ساعه خیر من عباده سنه». نور البراهین،سید نعمت اللّه جزائری،ج 2،ص 331:«أمیر المؤمنین علیه السلام: «تفکر ساعه