عقل کلید گنج سعادت صفحه 70

کبیر نیز آمده، 3 یا جلوه آن حقیقتی است که قرآن کریم بدان اشاره کرده و خداوند را نور آسمان و زمین دانسته است:

«اَللّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ کَمِشْکاهٍ فِیها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِی زُجاجَهٍ الزُّجاجَهُ کَأَنَّها کَوْکَبٌ دُرِّیٌّ یُوقَدُ مِنْ شَجَرَهٍ مُبارَکَهٍ زَیْتُونَهٍ لا شَرْقِیَّهٍ وَ لا غَرْبِیَّهٍ یَکادُ زَیْتُها یُضِیءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ نُورٌ عَلی نُورٍ یَهْدِی اللّهُ لِنُورِهِ مَنْ یَشاءُ وَ یَضْرِبُ اللّهُ الْأَمْثالَ لِلنّاسِ وَ اللّهُ بِکُلِّ شَیْ ءٍ عَلِیمٌ». 4

خدا نور آسمان ها و زمین است.وصف نورش مانند چراغدانی است که در آن،چراغ پرفروغی است،و آن چراغ در میان قندیل بلورینی است،که آن قندیل بلورین گویی ستاره تابانی است،و آن چراغ از روغن درخت زیتونی پربرکت که نه شرقی است و نه غربی افروخته می شود،و روغن آن از پاکی و صافی نزدیک است روشنی بدهد گرچه آتشی به آن نرسیده باشد،نوری است بر فراز نوری؛خدا هرکس را بخواهد به سوی نور خود هدایت می کند،و خدا برای مردم مثل ها می زند تا حقایق را بفهمند و خدا به همه چیز داناست.

عقل انسان از این نور،که روشن کننده آسمان ها و زمین است،بهره مند است و وجود این رکن در ساختمان عقل برای آن است که انسان توان دوراندیشی و عاقبت اندیشی را داشته باشد.

حقیقت دیگر ساختمان عقل قدرت و توان و نیرو است که شاید بتوان گفت منظور از آن مجموعه عنصری عقل است که مرکب از چهارده میلیارد سلول است.حقیقت چهارم عقل نیز،بر اساس فرمایش امام صادق،علیه السلام،معرفت و علم است و مراد از آن علمی است که انسان بعد از ولادتش به وسیله حواس ظاهری خود کسب می کند. 5 امیر المؤمنین،علیه السلام،عقل و علم را به دو گروه مطبوع و مسموع تقسیم می کنند. 6 عقل طبیعی در کلام حضرت اشاره به همین تودۀ سلولی دارد که قادر است از راه شنیدن و دیدن و خواندن عقل را به