عقل کلید گنج سعادت صفحه 72

«وَ لَقَدْ آتَیْنا لُقْمانَ الْحِکْمَهَ أَنِ اشْکُرْ لِلّهِ وَ مَنْ یَشْکُرْ فَإِنَّما یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ». 10

و به راستی ما به لقمان حکمت عطا کردیم که نسبت به خدا سپاس گزار و شاکر باش و هرکه سپاس گزارد تنها به سود خود سپاس می گزارد،و هرکه ناسپاسی کند به خدا زیان نمی زند،زیرا خدا بی نیاز و ستوده است.

امام ششم،علیه السلام،در تفسیر این آیه می فرماید: منظور از حکمتی که به لقمان داده شد عقل و فهم است؛ 11 یعنی برای لقمان این زمینه فراهم شد که به عقل و فهم کامل برسد.این اتفاق یکباره نیز روی نداد، بلکه ایشان برای رسیدن به این درجه زحمت کشید،سفرها کرد،سراغ اهل معرفت را گرفت و چهار هزار معلم مبرّز را در زمان خود ملاقات کرد.در نتیجه،توانست نیروی باطنی این چهار هزار نفر را به مغز خود منتقل کند تا حکیم یا به بیان امام صادق،علیه السلام،عاقل و فهیم شود.

این عناصر تشکیل دهنده عقل سبب شرافت عقل بر سایر اعضای بدن شده است،زیرا بقیه اعضا و جوارح بدن در ساختمان خود چنین ترکیباتی ندارند.استخوان ها و پوست و خون و معده و کبد و...همه از ترکیبات شیمیایی درست شده و،در نهایت،به صورت عناصر فیزیکی درآمده و هیکل و جسم ما را تشکیل داده اند.تمام ترکیبات اعضا و جوارح انسان از خاک آفریده شده اند،مگر عقل که تنها قسمتی از ساختمانش مادی است و آن سلول های مغز هستند که ساختمان فیزیکی شان مادی است،ولی سه عنصر دیگر(معرفت و مشیت و نور) جهت الهی و آسمانی دارند.

عقل،در مجموع سرمایه هایی که به انسان داده شده،سرمایه خاصی است که فوق العاده عظمت دارد.گستردگی میدان فعالیت آن هم،چنان که در بخش قبل گذشت،به گستردگی آفرینش است؛یعنی عقل مرغی